• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

امه - به ضم الف (مفردات‌قرآن)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف




أُمَّة (به ضم الف) از واژگان قرآن کریم به معنای قصد است. جمع این ماده که در آیات قرآن آمده امم می‌باشد.



أًمَّة به معنی جماعتی است كه وجه مشترك دارند، امّ در لغت به‌معنى قصد است. گويند: «أَمَّهُ: أى قَصَدَهُ»؛ (آمِّينَ‌ الْبَيْتَ الْحَرامَ) یعنی «قاصدان خانه خدا». بنا براين، امّت به كسانى گفته می‌شود كه قصد مشترك و نظر مشترك دارند. راغب گويد: امّت هر جماعتى است كه يك چيز مثل دین يا زبان و يا مكان آن‌ها را جمع كند.


در آيه‌ (كُلَّما دَخَلَتْ‌ أُمَّةٌ لَعَنَتْ أُخْتَها) (هر زمان كه گروهى وارد مى‌شوند، گروه همسان خود را لعن مى‌كنند) منظور اشتراك در کفر و شرک است، در آيه‌(إِنَّ إِبْراهِيمَ كانَ‌ أُمَّةً قانِتاً لِلَّهِ) ابراهیم به‌تنهایى يك‌ أُمَّت‌ شمرده شده، گفته‌اند: او امّتى بود كه فقط يك فرد داشت زيرا كه آن روز فقط او موحّد بود.
راغب گويد: يعنى او در عبادت خدا در مقام يك جماعت بود گويند: فلانى به‌تنهائى يك قبیله ‌است.
ابن اثیر در نهايه نقل می‌كند: در باره‌ قسّ بن ساعده آمده: «يَبْعَثُ يَوْمَ الْقِيمَةِ أُمَّةً وَاحِدَةً.»
در آيه‌ (وَ قالَ الَّذِی نَجا مِنْهُما وَ ادَّكَرَ بَعْدَ أُمَّةٍ) امّت را مدّت معنى كرده‌اند يعنى آن كه از دو نفر زندانى نجات يافته بود و بعد از مدّتى یوسف را ياد آورد، گفت: الخ.
شايد از جهت يكنواخت بودن روزها و سال‌هاى گذشته، به آن ها امّت اطلاق شده است.
راغب گويد: (وَ ادَّكَرَ بَعْدَ أُمَّةٍ) يعنى بعد از گذشتن اهل يك زمان يا اهل يك دين، يوسف را ياد آورد، اين معنى به نظر قوى می‌آید.

۲.۱ - امم

أُمم‌ جمع أمّت است، آيه‌ (وَ ما مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا طائِرٍ يَطِيرُ بِجَناحَيْهِ إِلَّا أُمَمٌ‌ أَمْثالُكُمْ) (هيچ جنبنده‌اى در زمين، و هيچ پرنده‌اى كه با دو بال خود پرواز مى‌كند، نيست مگر اين‌كه امّت‌هايى همانند شما هستند) صريح است در اين كه جنبندگان و طيور داراى تشكيلات و نظامات‌اند و در زندگى اهداف مشترك و مقررات مخصوصى دارند. امروز، اين مسئله كاملاً روشن شده است، نظام زندگى كه ميان مورچه‌ها، موريانه‌ها، ماهيان و غير آن‌ها برقرار است واقعاً مايه‌ اعجاب می‌باشد و آيه‌ فوق، بسيار قابل دقّت است.


۱. قرشی، سید علی اکبر، قاموس قرآن، ج۱، ص۱۱۸.    
۲. راغب اصفهانی، حسین، المفردات، ط دار القلم، ص۸۶.    
۳. طریحی، فخر الدین، تفسیر مجمع البحرین، ت حسینی، ج۶، ص۱۲.    
۴. طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۵، ص۱۸۹.    
۵. طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۵، ص۳۰۳.    
۶. طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۳، ص۲۶۵.    
۷. طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۶، ص۱۸۷.    
۸. قرشی، سید علی اکبر، قاموس قرآن، ج۱، ص۱۱۸.    
۹. راغب اصفهانی، حسین، المفردات، ط دار القلم، ص۸۶.    
۱۰. أعراف/سوره۷، آیه۳۸.    
۱۱. طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۸، ص۱۱۳.    
۱۲. طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۸، ص۱۴۲.    
۱۳. طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۴، ص۲۵۰.    
۱۴. طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۹، ص۱۰۰.    
۱۵. مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن‌، ص۱۵۵.    
۱۶. نحل/سوره۱۶، آیه۱۲۰.    
۱۷. طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۲، ص۳۶۸.    
۱۸. طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۲، ص۵۲۸.    
۱۹. طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۶، ص۲۰۸.    
۲۰. طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۱۴، ص۶۸.    
۲۱. قرشی، سید علی اکبر، قاموس قرآن، ج۱، ص۱۱۸.    
۲۲. راغب اصفهانی، حسین، المفردات، ط دار القلم، ص۸۶.    
۲۳. ابن اثیر، مجدالدین، النهایه فی غریب الحدیث و الاثر، ج۱، ص۶۸.    
۲۴. یوسف/سوره۱۲، آیه۴۵.    
۲۵. طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۱، ص۱۸۸.    
۲۶. طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۱، ص۲۵۶.    
۲۷. طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۵، ص۴۱۰.    
۲۸. طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۱۲، ص۲۳۰.    
۲۹. طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۰، ص۲۳۰.    
۳۰. قرشی، سید علی اکبر، قاموس قرآن، ج۱، ص۱۱۹.    
۳۱. قرشی، سید علی اکبر، قاموس قرآن، ج۱، ص۱۱۹.    
۳۲. یوسف/سوره۱۲، آیه۴۵.    
۳۳. طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۱، ص۱۸۸.    
۳۴. طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۱، ص۲۵۶.    
۳۵. طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۵، ص۴۱۰.    
۳۶. طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۱۲، ص۲۳۰.    
۳۷. راغب اصفهانی، حسین، المفردات، ط دار القلم، ص۸۶.    
۳۸. أنعام/سوره۶، آیه۳۸.    
۳۹. طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۷، ص۷۲.    
۴۰. طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۷، ص۱۱۱.    
۴۱. طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۴، ص۴۸.    
۴۲. طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۸، ص۷۸.    
۴۳. مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن‌، ص۱۳۲.    
۴۴. طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۷، ص۱۱.    
۴۵. قرشی، سید علی اکبر، قاموس قرآن، ج۱، ص۱۱۹.    



قرشی بنایی، علی اکبر، قاموس قرآن‌، برگرفته از مقاله «امه»، ج۱، ص۱۱۸-۱۱۹.    






جعبه ابزار