• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

تبعیت

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



تبعیّت یعنی ارتباط و وابستگی چیزی (تابع) به چیزی (متبوع) که از این عنوان به مناسبت در بابهای طهارت، صلات، جهاد، تجارت، نکاح و لقطه سخن رفته است.







۱.۱ - طهارت و نجاست


در موارد ذیل، احکام طهارت یا نجاست ِ ثابت برای متبوع برای تابع نیز ثابت است:

۱. ابزار و آلاتی که در تطهیر اشیای نجس به کار می‏روند ـ مانند دست و ظرفی که چیز نجس در آن شسته می‏شود ـ به تبعِ پاک شدن شی‏ء نجس پاک می‏شوند.برخی گفته‏اند: طهارت آلات در این فرض به سبب شسته شدن آنها در ضمن تطهیر شی‏ء نجس است نه به تبعِ پاک شدن شی‏ء نجس
[۲] التنقیح(طهارت)ج۳، ص۱۱۰.
[۳] التنقیح(طهارت)ج۳، ص۲۴۲.

۲. اگر شراب تبدیل به سرکه شود ظرف شراب نیز به تبع، پاک می‏شود
۳. آلات به کار رفته در غسل میّت از قبیل سنگی که میّت را روی آن غسل می‏دهند، دست غسل دهنده و لباسی که میّت در آن غسل داده می‏شود به تبعِ طهارت میّت، پاک می‏شوند.
۴. ابزار و ظرف به کار رفته در جوشاندن انگور بنابر قول به نجاست آن با جوشیدن بعد از کم شدن دوسوم آن، به تبعِ طهارت آب انگور، پاک می‏گردند.
[۵] العروة الوثقی ج۱، ص۱۴۳.

۵. بنابر قولی کودک کافری که جدای از پدر و مادر خود توسط مسلمان اسیر شده است تنها در طهارت از اسیر کننده خود تبعیّت می‏کند و محکوم به طهارت می‏شود.

۱.۲ - اسلام و کفر


در موارد ذیل احکام اسلام یا کفرِ ثابت برای متبوع برای تابع نیز ثابت می‏گردد.
۱. بچه نابالغ یا دیوانه از حیث اسلام و کفر تابع پدر و مادر خویش است؛ از این‏رو، اگر والدین یا یکی از آن دو مسلمان باشند یا بعد از کفر، اسلام آورند، فرزندان نابالغ و نیز دیوانه آنان نیز محکوم به اسلام هستند و اگر هر دو کافر باشند، بنابر قول مشهور، آنان نیز محکوم به کفراند.
۲. کودک گمشده اگر در بلاد اسلام پیدا شود محکوم به اسلام و اگر در بلاد کفر پیدا شود محکوم به کفر است مگر آنکه در بلاد کفر مسلمانانی زندگی کنند که احتمال انتساب وی به آنان وجود داشته باشد. در این صورت نیز محکوم به اسلام است.ز این نوع تبعیّت به تبعیّت «دار الاسلام» و «دار الکفر» تعبیر می‏شود.
۳.بنابر نظر بسیاری از فقها کودک کافری که جدای از پدر و مادر خویش به اسارت مسلمانی در آمده است از حیث اسلام تابع اسیر کننده خویش است نه پدر و مادر.
[۱۲] جواهر الکلام ج۳۸، ص۱۸۴.


۱.۳ - آزادی و بردگی


فرزند در آزاد یا برده بودن تابع پدر و مادر خویش است و به نظر مشهور حتّی اگر مادر به تنهایی آزاد باشد فرزند نیز آزاد محسوب می‏شود.

۱.۴ - مالکیّت


چیزهایی که در عرف جزء کالا به شمار می‏روند در صورت فروش کالا، به تبع آن به خریدار منتقل می‏شوند، مانند درختان و زمین که به تبع فروش باغ به خریدار منتقل می‏گردند.
آنچه در زمینِ مملوک ـ و نه مباحِ متعلّق به عموم ـ یافت می‏شود در صورتی که جزء زمین به شمار رود ـ مانند معادن و گیاهان ـ به تبع زمین، ملک مالک آن است.

۱.۵ - تذکیه


هرگاه حیوانی که جنین در رحم دارد تذکیه شود، جنین آن نیز به تبع مادر تذکیه می‏شود



از شرایط قصر نماز در سفر، قصد مسافت شرعی (هشت فرسخ رفت یا چهار فرسخ رفت و چهار فرسخ برگشت) است. در قصد مسافت، قصد استقلالی لازم نیست؛ بلکه در مثل برده، زوجه، خدمتکار، اجیر و اسیر در صورتی که بداند متبوع وی قصد مسافت دارد، او نیز مصمّم و یا ناگزیر از همراهی با وی باشد، قصد تبعی کفایت می‏کند
[۱۸] العروة الوثقی ج۲، ص۱۱۷.
و نیز در مورد گزینش مکانی به عنوان وطن اگر تابع به تبعِ متبوع خویش قصد وطنیت کند ـ هرچند به طور ضمنی ـ آن مکان وطن تابع نیز محسوب می‏شود مانند فرزندان نابالغ و زن که به طور معمول تابع والدین و شوهراند.
[۲۰] العروة الوثقی ج۲، ص۱۴۲.
[۲۱] مستمسک العروة ج۸، ص۱۱۱.



 
۱. مستمسک العروة ج۲، ص۶۱.    
۲. التنقیح(طهارت)ج۳، ص۱۱۰.
۳. التنقیح(طهارت)ج۳، ص۲۴۲.
۴. مستمسک العروة ج۲، ص۱۲۷.    
۵. العروة الوثقی ج۱، ص۱۴۳.
۶. جواهر الکلام ج۲۱، ص۱۳۶.    
۷. جواهر الکلام ج۳۸، ص۱۸۳.    
۸. جواهر الکلام ج۳۹، ص۲۵.    
۹. الحدائق الناضرة ج۵، ص۱۹۷.    
۱۰. جواهر الکلام ج۶، ص۴۴.    
۱۱. جواهر الکلام ج۳۸، ص۱۸۴-۱۸۵.    
۱۲. جواهر الکلام ج۳۸، ص۱۸۴.
۱۳. جواهر الکلام ج۳۰، ص۲۱۱-۲۱۳.    
۱۴. جواهر الکلام ج۳۲، ص۱۲۶-۱۲۹.    
۱۵. جواهر الکلام ج۲۲، ص۳۵۵.    
۱۶. مستند الشیعة ج۱۵، ص۴۵۵    
۱۷. جواهر الکلام ج۱۴، ص۲۳۷.    
۱۸. العروة الوثقی ج۲، ص۱۱۷.
۱۹. جواهر الکلام ج۱۴، ص۲۵۶.    
۲۰. العروة الوثقی ج۲، ص۱۴۲.
۲۱. مستمسک العروة ج۸، ص۱۱۱.




فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۳۳۹-۳۴۱.    



جعبه ابزار