• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

جمع مؤتلف و مختلف

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



وصف دو چیز به صفت واحد و سپس توصیف یکی از آن‌ها به وصف اضافی را جمع مؤتلف و مختلف گویند.



«جمع مؤتلف و مختلف» از اسلوب‌های بدیعی قرآن و به این معنا است که متکلم برای مدح و ثنای دو موصوف، اوصاف مساوی می‌آورد و سپس با آوردن وصف اضافی، یکی از دو موصوف را بر دیگری ترجیح می‌دهد؛ ولی باعث تنقیص دیگری نیست؛ مانند: (و داوود و سلیمان اذ یحکمان فی الحرث اذ نفشت فیه غنم القوم وکنا لحکمهم شاهدین ففهمناها سلیمان وکلا آتینا حکما وعلما…)؛ «و داوود و سلیمان را (به خاطر بیاور) هنگامی که درباره کشتزاری داوری می‌کردند که گوسفندان بی شبان قوم، شبان گاه در آن چریده بودند، و ما بر حکم آنان شاهد بودیم. ما (حکم واقعی) آن را به سلیمان فهماندیم و به هر یک از آنان داوری و علم فراوانی دادیم….» .


در این آیه شریفه، بین سلیمان و داوود علیه‌السّلام در حکم و علم تساوی برقرار و سپس سلیمان علیه‌السّلام را به صفت فهم توصیف کرد در حالی که فهم سلیمان علیه‌السّلام مایه نقص حضرت داوود علیه‌السّلام نیست.
[۳] بستانی، بطرس، ۱۸۹۸ - ۱۹۶۹، محیط المحیط قاموس مطول للغة العربیة، ص۱۲۳.



۱. انبیا/سوره۲۱، آیه۷۸ و ۷۹.    
۲. سیوطی، عبد الرحمان بن ابی بکر، ۸۴۹ - ۹۱۱ق، الاتقان فی علوم القرآن، ج۳، ص۳۱۵.    
۳. بستانی، بطرس، ۱۸۹۸ - ۱۹۶۹، محیط المحیط قاموس مطول للغة العربیة، ص۱۲۳.



فرهنگ‌نامه علوم قرآنی، برگرفته از مقاله «جمع مؤتلف و مختلف».    



جعبه ابزار