مفهوم رضایت
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
مفهوم رضايت، در
فقه سیاسی حالتی از خشنودی است که از انتخاب آزادانه حاصل میشود.
این انتخاب باید بدون اجبار و بر اساس ملاکهای عقلانی یا دینی صورت پذیرد.
رضامندی مبتنی بر انتخاب و تشخیص منافع، با مفهوم
آزادی در
لیبرالیسم همخوانی دارد.
رضا به معنى خوشنودى و رضامندى حالتى است كه انسان در عرصه عمل با انتخاب گزينه مطلوب از ميان گزينههاى مختلف بدان مىرسد.
براى رسيدن به رضامندى تحقق دو عنصر ضرورى است:
انتخاب: يعنى گزينش فرد يا
جامعه بر اساس انتخاب باشد نه
اجبار و
اکراه.
اجبار و اكراه گاه قصد و تصميم را از ميان مىبرد و گاه با قصد شخص مكره همراه مىباشد.
بنابراين انجام كارى از روى قصد و عمد براى رضامندى كافى نيست بلکه بايد با وجود قصد و عمد، اراده شخص از هر نوع اجبار و اكراهى بدور باشد.
وقتى شخص، خود تصميم مىگيرد و بدون دخالت ديگرى و هر نوع اجبار و اكراهى تن به كارى مىدهد، نسبت به چنين عملى رضامند است.
ملاك انتخاب: انتخاب وقتى به طور كامل رضامندانه است كه بر اساس معيار و ملاك مشخصى صورت بگيرد،
ملاك انتخاب مىتواند
عقلانیت باشد و بر اساس تشخيص
مصلحت و يا فرار از زيان صورت پذيرد و با درك منافع، رضامندى حاصل شود.
اين رضامندى كه از
اختیار شخص و تشخيص منافع حاصل مىشود منطبق با آزادى است و آزادى نيز جز اين معنى ندارد.
گاه ملاك انتخاب بر اساس آموزههاى دينى و مسئوليتها و تكاليف شكل مىگيرد كه در اين صورت منافعى كه موجب انتخاب مىشود، متكى بر عقلانيت صرف نيست بلكه بر اساس منافع پذيرفته شدهاى است كه در
شرع بيان شده است و شخص بر اساس
ایمان متكى بر عقلانيت اين منافع را باور دارد و بر اساس آن انتخاب مىكند و بر انجام كار مبتنى بر آن رضا مىدهد و رضامند مىشود.
بىگمان آزادى در ليبراليزم از اين مقوله رضامندى بيگانه است و تنها رضامندى بر اساس اختيار و انتخاب با ملاك عقلانيت آشنا مىباشد.
•
عمید زنجانی، عباسعلی، فقه سیاسی، ج۴، ص۲۳۶-۲۳۷.
