کنگره
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
كنگره در
فقه سیاسی، بهمثابه نهاد قانونگذاری، تجسم ارادۀ عمومی و رکن اصلی
قوه مقننه در نظامهای سیاسی معاصر تلقی میشود.
این نهاد با مشارکت نمایندگان منتخب مردم، وظیفۀ تصویب قوانین و
بودجه و تنظیم روابط اجتماعی را بر عهده دارد.
مشروعیت و کارآمدی کنگره به سازوکار انتخاباتی و میزان بازتابدهندگی آن از ارادۀ عمومی
جامعه وابسته است.
كنگره به معنای
پارلمان، مجالس قانونگذارى است.
مجمع يا مجامع رسمى كه صلاحيت شور و اخذ تصميم را دارا باشند و وظيفۀ اساسى آن تصويب
قانون و بودجه است.
پارلمان اگر از يك مجلس تشكيل شود سيستم قانونگذارى كشور را سيستم يك مجلسى گويند و اگر از دو مجلس تشكيل شود، سيستم قانونگذارى را سيستم دو مجلسى مىنامند.
به مجموع دو
مجلس سنا و
مجلس ملی ایالات متحدۀ آمریکا كنگره گفته مىشود.
گنگره يا پارلمان به دستگاهى اطلاق مىشود كه كار ويژه آن وضع قانون يا قواعد كلى و لازمالاجرا است.
شايد پارلمان از يك يا دو مجلس تشكيل شود.
در واقع دستگاه پارلمان در درجۀ اول تجسم بخش قوه مقننه در يك كشور است، مگر اينكه كار قانونگذارى علاوه بر اين دستگاه متعلق به مردم (از راه همهپرسى) يا مشاركت دو قوه (تهيه لوايح از سوى
قوه مجریه و تصويب از سوى مجالس) باشد.
وجود پارلمان در كشورى معنا پيدا مىكند كه امر قانونگذارى:
۱ - چيزى پيشساخته و از قبل تعيين شده نباشد.
۲ - اساس كار قانونگذارى بر شيوه عرفى تدريجى و تكرار تجارب به تنهايى استوار نباشند، بلكه نظر اين باشد كه نمايندگان مورد اعتماد مردم با گردهمايى، تأمل، انديشه و تدبير، قواعدى را براى تنظيم روابط گوناگون اجتماعى وضع كنند.
۳ -
دموکراسی مستقيم موجود نباشد تا مردم خود به وضع قانون بپردازند، بلكه تمام يا بخش مهمى از كار ويژه قانونگذارى بايد بر عهده نمايندگان منتخب مردم باشد تا در دستگاهى به نام پارلمان به انجام وظيفهاى كه برايشان مقدر شده است، بپردازند.
تعيين نمايندگان مردم براى قانونگذارى از راه
انتخابات انجام مىشود.
پس انتخابات راه گزينش كسانى است كه به نام نماينده قرار است ارادۀ عام را در ركن قانونگذارى به نمايش گذارند.
هنگامى كه همۀ نمايندگان برگزيده شدند و عضويت پارلمان را يافتند در مجموع مىتوانند تصوير كوچك شدهاى از مردم يا
ملت را به نمايندگى از سوى آنان ارائه دهند.
اگر قانون انتخابات طورى تدوين شود كه تمامى قشرهاى مردم بتوانند به نحوى به نسبت جمعيت خود در پارلمان نماينده داشته باشند، آن پارلمان تصوير بهترى از اراده مردم را نمايش خواهد داد.
•
عمید زنجانی، عباسعلی، فقه سیاسی، ج۲، ص۴۴۵-۴۴۶.
