احکام ظن

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



احکام ظن، احکام اصولی مربوط به ظنّ به حکم شرعی می‌باشد.


تعریف

[ویرایش]

احکام ظن، به معنای خصوصیات، آثار و فوایدی است که بر بحث ظن مترتب می‌گردد، مانند:
۱. حجیت ظن ؛ که بر خلاف حجیت قطع ، ذاتی آن نیست، و احتیاج به جعل شارع دارد؛
۲. تعبد به ظن ؛ لازمه غیر ذاتی بودن حجیت ظن، بحث از تعبد به ظن می‌باشد که در دو مرحله صورت می‌گیرد:
أ) بحث از امکان تعبد به ظن: مشهور اصولی‌ها معتقد به امکان تعبد به ظن شده‌اند؛ ب) بحث از وقوع تعبد به ظن. در این‌که آیا شارع مقدس ، امارات ظنی را در حق مکلفان حجت دانسته یا نه، به طور کلی سه نظر وجود دارد:
- تعبد به ظن امکان دارد، اما در خارج واقع نشده است (نظر سید مرتضی و تابعین او)؛ - تعبد به ظن امکان دارد و چون باب علم و علمی بسته است، پس مطلق ظن حجت است (نظر میرزای قمی و تابعین او)؛ - چون فقط باب علم بسته بوده و باب علمی باز است، بنابراین، ظن خاص حجت می‌باشد (نظر مشهور اصولیون ).
۳. صحت اسناد مؤدای امارات ظنی به شارع ؛
۴. شارع می‌تواند امارات و ظنون معتبر را جانشین قطع نماید؛
[۲] فاضل لنکرانی، محمد، کفایة الاصول، ج۴، ص۱۹۶.
[۳] فاضل لنکانی، محمد، کفایة الاصول، ج۴، ص۸۵.
[۴] فاضل لنکرانی، محمد، کفایة الاصول، ج۵، ص۴۵۰.

۵. مثبتات ظنون معتبر ( امارات ) حجت می‌باشد، بر خلاف مثبتات اصول عملی ؛
[۵] فاضل لنکرانی، محمد، کفایة الاصول، ج۴، ص۱۹۶.
[۶] فاضل لنکانی، محمد، کفایة الاصول، ج۴، ص۸۵.

۶. اصل اولی در ظن ، عدم حجیت است؛
[۷] فاضل لنکرانی، محمد، کفایة الاصول، ج۶، ص۱۳۹.

۷. امارات بر اصول عملی مقدم است؛
۸. صحت استناد به ظن در مقام عمل لازمه امکان تعبد به ظن و وقوع آن در خارج است.
[۸] آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین، کفایة الاصول، ص۳۰۷.


پانویس

[ویرایش]
 
۱. سبحانی تبریزی، جعفر، المحصول فی علم الاصول، ج۳، ص۱۲۹-۱۲۸.    
۲. فاضل لنکرانی، محمد، کفایة الاصول، ج۴، ص۱۹۶.
۳. فاضل لنکانی، محمد، کفایة الاصول، ج۴، ص۸۵.
۴. فاضل لنکرانی، محمد، کفایة الاصول، ج۵، ص۴۵۰.
۵. فاضل لنکرانی، محمد، کفایة الاصول، ج۴، ص۱۹۶.
۶. فاضل لنکانی، محمد، کفایة الاصول، ج۴، ص۸۵.
۷. فاضل لنکرانی، محمد، کفایة الاصول، ج۶، ص۱۳۹.
۸. آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین، کفایة الاصول، ص۳۰۷.


منبع

[ویرایش]

فرهنگ‌نامه اصول فقه، تدوین توسط مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی، برگرفته از مقاله «احکام ظن».



جعبه ابزار