تصوف در مسیحیت

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



از نکات بسیار قابل توجه که در تأیید و تأثیر و نفوذ آداب
رهبانیتبه شیوه زندگی راهبان مسیحی که لذت های دنیوی مانند ازدواج کردن و
در ظهور مسلک و مرام
صوفیهصوفیه که از آنان به «اهل طریقت» یاد می‌کنند، گروهی‌اند که از اواخر قرن دوم هجری در جامعه اسلامی پدید آمدند
اهمیت فراوان دارد این‌که عده‌ای از سران و مشایخ صوفیه در خانواده‌هایی مسیحی
تربیتتربیت یعنی پرورش در جهت رشد و کمال
یافته بودند و برخی از آنان تا اواخر عمر نیز در مراکز رهبانیت به سر می‌بردند.


تأثیر مسیحیت در افکار صوفیه



عده‌ای از سران و مشایخ صوفیه در خانواده‌هایی مسیحی تربیت یافته بودند و برخی از آنان تا اواخر عمر نیز در مراکز رهبانیت به سر می‌بردند؛ چنانچه جنید، معروف به بغدادی که او را سیدالطائفه و لسان القوم و طاووس العلماء و سلطان المحققین خوانند، اصلاً ایرانی و اهل نهاوند بوده است و از
پدر و مادردر اینمقاله به بررسیآیات وروایاتی که در مورداحترام بهپدر ومادر آورده شده می‌پردازیم
مسیحی متولد شده و اهمیت مقام جنید در بین صوفیه و تأثیر آرای او به حدی است که شیخ عطار درباره او می‌نویسد:

← سخن عطار درباره ابن جنید


به پیران ما
اقتدااقتدا:به انجام عملى بسان عمل فردى دیگر، به قصد تأسّی گفته می شود
کنید و از ایشان متابعت نمایید و
تسلیمتسلیم، به معنای سلام کردن در نماز است
آنها شوید. اول حارث محاسبی. دوم جنید بغدادی. سوم رویم. چهارم ابن عطا. پنجم عمر بن عثمان مکی؛ زیرا ایشان
جمعجمع معانی زیادی در کاربردهای مختلف دارد که در مقاله ذیل به آن پرداخته می شود
کردند میان
علمعلم دارای ارزش ذاتی می‌باشد و در دین مبین اسلام به علم ارزش و بهای بالایی داده شده است
و
حقیقتحقیقت، به معنای کارگیرى لفظ در معناى وضع شده براى آن گفته می شود
و میان طریقت و
شریعتشَریعت به معنی آنچه خداوند متعال براى بندگان خود وضع و تشریع کرده است، می باشد
.
[۱] نیشابوری، عطار، تذکره الاولیاء، مقدمه ناصر هیری، تهران، انتشارت گلشایی، ۱۳۶۱، چاپ اول، ص۱۵۰.


عراق و شام مراکز مهم رهبانیت



همچنین ذالنون مصری و ابوهاشم دارانی و ابوهاشم صوفی (کوفی) در شام زندگی می‌کردند و نیز ابراهیم ادهم در شام زندگی می‌کردند و ایشان در آنجا از دار
دنیادنیا: جهان محسوس و مادّی، مقابل آخرت است
رفته‌اند و این درحالی است که می‌دانیم عراق و شام و مصر از مراکز مهم رهبانیت و مسیحیت بوده است.

چگونگی ورود عقاید مسحیت به صوفیه



می‌توان گفت به خاطر این‌که تصوف در شام و سوریه رواج بسیار داشت و صوفیان غالباً‌ با نسطوری‌ها که یک فرقه از فرق نصارا بوده‌اند ارتباط نزدیک داشتند، کم‌کم عقاید مسیحیت وارد این
فرقهفرقه ازحیث لغت، معنی گروه و دسته را می‌دهد و فريق، گروه جدا شده از ديگران است
شده و در آن شکل گرفته و رنگ و لعاب اسلامی خورده است.

غسل اسلام



مسأله
غسلغسل از مطهرات است
اسلام گنابادی‌ها از مسائلی است که ظاهراً از
مسیحیتآیین مسیحیت یک آیین یکتاپرستانه است که بر آموزه‌ها و سخنان عیسی ناصری (مسیح) استوار گشته‌است
گرفته شده است و آن این است که طالب زمانی که می‌خواهد تشرف پیدا کند و رسماً صوفی شود، باید غسلی را انجام دهد که به آن غسل
اسلاماسلام، گرویدن به آیین آسمانی حضرت محمد صلّی اللّه علیه و آله را گویند که یکی از ادیان توحیدی و ابراهیمی است و از جامعیت خاصی نسبت به دیگر ادیان برخوردار است
گفته می‌شود و ظاهراً این غسل، شبیه به غسل تعمید
مسیحیانبنابر آنچه در قرآن کریم آمده است، مسیحیان و یهودیان بهشت را منحصر به خودشان می دانشتند
است که کسی بخواهد داخل مسیحیت شود، باید غسل تعمید را به جای آورد.

مراد از غسل تعمید



که غسل تعمید از کلمه یونانی baptizo گرفته شده است که در
لغتلغت صوتی است که هر قوم از اغراض خویش تعبیر می‌کنند
به معنای شست‌وشوی کامل و مستغرق ساختن جسمی درون یک مایع است؛ ولی در
اصطلاحاصطلاح نقل لفظ از معنی لغوی به معنی دیگر را گویند
از تعمید به عنوان شستن یاد می‌شود.

گفتاری در انجیل



در انجیل می‌خوانیم:
حال منتظر چه هستی برخیز و تعمید بگیر و نام او را خوانده از گناهانت پاک شو.
[۲] انجیل عیسی مسیح، ترجمه هزاره نو، ص۳۷۸.

[۳] کتاب مقدس، عهد جدید، اعمال رسولان، باب ۲۲، آیه ۱۶.


ذکر و نماز در تصوف و اسلام



و می‌توان گفت دو چیز دیگری که ظاهراً تا مقدار زیادی تحت تأثیر مسیحیت در زهاد و پیشروان تصوف پیدا شده است،
ذکر‌ذکر، در لغت به معنای یادکردن، گفتن، بیان کردن، یادآوری، به زبان جاری کردن در مقابل صمت و در اصطلاح ياد كردن زبانى و قلبى خداوند است
است که در تصوف اصل اولی می‌باشد. در
اسلاماسلام، گرویدن به آیین آسمانی حضرت محمد صلّی اللّه علیه و آله را گویند که یکی از ادیان توحیدی و ابراهیمی است و از جامعیت خاصی نسبت به دیگر ادیان برخوردار است
اصولی است و اصل اولی در اعمال نماز است که روایاتی در این باره وارد شده است که جمع آنها این می‌شود که:
نمازیکی از اعمال و تکالیفی که از طرف خداوند بر انسان واجب شده است نماز می باشد
ستون است؛ هر کس آن را ترک کند، دینش را منهدم ساخته است: (الصلاة عمود الدين، فمن تركها فقد هدم الدين). و دیگر که فرمود: اولین چیزی که در
روزروز در معنای زمان بین طلوع فجر صادق و غروبآفتاب و نیز در معنای مقابل شب به کار رفته است
قیامت از
انسانانسان اصلش از «إِنْسیان» است، زیرا لغت شناسان عربی، مصغّر آن را «اُنیسیانْ» دانسته اند
پرسیده می‌شود، نماز است؛ اگر قبول شد، بقیه اعمال نیز قبول است و اگر رد شد، بقیه اعمال نیز رد می‌شود: (اَوَّلُ مايُحاسَبُ بِهِ الْعَبْدُ الصَّلاةُ، فَاِنْ قُبِلَتْ قُبِلَ سائِرُ عَمَلِهِ، وَاِذا رُدَّتْ رُدَّ عَلَيْهِ سائِرُ عَمَلِهِ).
ولی اصل اولی در تصوف
ذکر‌ذکر، در لغت به معنای یادکردن، گفتن، بیان کردن، یادآوری، به زبان جاری کردن در مقابل صمت و در اصطلاح ياد كردن زبانى و قلبى خداوند است
است. همانند
رهبانیتبه شیوه زندگی راهبان مسیحی که لذت های دنیوی مانند ازدواج کردن و
مسیحیتآیین مسیحیت یک آیین یکتاپرستانه است که بر آموزه‌ها و سخنان عیسی ناصری (مسیح) استوار گشته‌است
که ذکر بر همه چیز مقدم است و این ذکر بر دو قسم جلی و خفی تقسیم می‌شود که اینجا جای صحبت از آن نیست.

اصول طریقه رهبانیت



در انتها نیز کلامی در زمینه
عرفانشناختی که بر اثر سیر و سلوک و مجاهدت با نفس از دریافت‌های باطنی، به‌دست می‌آید را عرفان گویند
و تصوف را یادآور می‌شویم: لازم است بگوییم که اصول طریقه رهبانیت، عبارت‌اند از: تجرد،
فقرفقر، نداشتن به قدر کفایت است
و
عزلتعزلت، به گوشه‌گیری و دوری از معاشرت با دیگران می‌گویند
. (که هر سه اصل اولی در رهبانیت مسیحیت می‌باشد).

تأثیر رهبانیت در تصوف اسلامی



و نیز در مورد تأثیر رهبانیت در تصوف اسلامی همان‌طور که بیان شد قبل از ظهور اسلام در مصر و سوریه و
عراقعراق یکی از کشورهای مهم و اسلامی خاور میانه و دارای ذخایر مهم نفتی و پیشینه تاریخی غنی است
و حتی
عربستان\'\'\' پادشاهی عربستان سعودی\'\'\' (به عربی: المملکة العربیة السعودیة) یکی از کشورهای غرب قاره آسیاست
انتشار داشته و عرب‌های قبل از اسلام تا اندازه‌ای با آن آشنا بوده‌اند؛ حتی بعد از اسلام نیز عده‌ای از آن طریقه‌ پیروی می‌کرده‌اند که مورد
انتقادنقد و انتقاد در لغت به معنی ارزیابی، بررسی، شناسایی نمودن، زیر و رو کردن، عیب­ها را نمایاندن و پنهان­ ها را رو کردن است
قرار می‌گرفته‌اند و پس از انتشار اسلام در سوریه و عراق و خصوصاً‌ مصر، رهبانیت به شمار می‌رفت. این آشنایی بیشتر شده و در تصوف اسلامی تأثیر شایان نموده و آن را از صورت اصلی و اسلامی خارج ساخت.
[۶] حاجی، عبدالرحمن، نفحات الانس من حضرات القدس، تصحیح و مقدمه:مهدی توحیدی پور، مقدمه، تهران، انتشارات محمودی، بی‌تا، ص ۵۱ مقدمه.

پس به‌وضوح می‌بینیم تأثیر مسیحیت در افکار متصوفه امری مسلم و غیر قابل
انکارنفی چیزی و همچنین اظهار ناخوشایندی نسبت به منکر را انکار می‌گویند و از انکار به مفهوم نخست در بابهای طهارت، قضاء و حدود سخن رفته است
می‌باشد.



پانویس


 
۱. نیشابوری، عطار، تذکره الاولیاء، مقدمه ناصر هیری، تهران، انتشارت گلشایی، ۱۳۶۱، چاپ اول، ص۱۵۰.
۲. انجیل عیسی مسیح، ترجمه هزاره نو، ص۳۷۸.
۳. کتاب مقدس، عهد جدید، اعمال رسولان، باب ۲۲، آیه ۱۶.
۴. ابن ابی‌الحدید معتزلی، عبدالحمید، شرح نهج‌البلاغه، قم، کتابخانه آیه الله مرعشی نجفی، ۱۴۰۴ ه‌.ق، ج۱۰، ص۲۰۶.    
۵. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۶۵، ج۳، ص۲۶۸.    
۶. حاجی، عبدالرحمن، نفحات الانس من حضرات القدس، تصحیح و مقدمه:مهدی توحیدی پور، مقدمه، تهران، انتشارات محمودی، بی‌تا، ص ۵۱ مقدمه.


منبع



سایت پژوهه، برگرفته از مقاله «تصوف در مسیحیت».    



جعبه ابزار