دیدگاه اسلام در زمینه تهدید و ارعاب (فقه سیاسی)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
دیدگاه اسلام در زمینه تهدید و ارعاب در
اسلام مقابله با تهدید و ارعاب از اهمیت ویژهای برخوردار است و
امنیت جامعه را تضمین میکند.
اعمال خشونتآمیز علیه ظالم یا برای دفاع از مظلوم، در چارچوب
عدالت مشروع شمرده میشود و
قرآن مجازات و مقابله با عاملان تهدید را واجب اعلام کرده است.
مسئولیت مقابله با
تهدید و ارعاب، وظیفهای همگانی است و هر
مسلمان موظف است در کنار مظلوم بایستد و از جامعه در برابر ظلم دفاع کند.
اسلام با تحريم تهديد و ارعاب، زمينه تضمين امنيت را فراهم آورده است و حتى به مظلوم اجازه داده است كه اگر راهى براى احقاق
حق خود نيابد از خشونت استفاده كند.
از ديدگاه اسلام خشونتآميز بودن عمل، معيار تهديد ممنوع و ارعاب نامشروع نيست، زيرا ممكن است اعمال خشونتآميز جنبه مجازات و تنبيه و يا دادخواهى داشته و يا نوعى دفاع مشروع باشد.
قرآن يكى از موارد مهم اعمال خشونت مشروع را درباره ستمديدهاى كه راه قانونى به رويش بسته شده به صراحت ذكر كرده است:
(لا يُحِبُّ الله اَلْجَهْرَ بِالسُّوءِ مِنَ اَلْقَوْلِ إِلاّٰ مَنْ ظُلِمَ.
(
خداوند تظاهر به بدى و برخورد خشن را دوست نمىدارد مگر براى كسى كه بر او ستم رفته باشد.)
در
فقه سیاسی «
سلاح كشيدن» كه معمولاً يكى از اعمال تهديدآميز شمرده مىشود. به عنوان يک جرم كه مرتكب آن مستحق اعدام است، تلقى شده و با آن قاطعانه برخورد شده است:
{{(آیه):إِنَّمٰا جَزٰاءُ اَلَّذِينَ يُحٰارِبُونَ الله وَ رَسُولَهُ وَ يَسْعَوْنَ فِي اَلْأَرْضِ فَسٰاداً أَنْ يُقَتَّلُوا أَوْ يُصَلَّبُوا أَوْ تُقَطَّعَ أَيْدِيهِمْ وَ أَرْجُلُهُمْ مِنْ خِلاٰفٍ أَوْ يُنْفَوْا مِنَ اَلْأَرْضِ ذٰلِكَ لَهُمْ خِزْيٌ فِي اَلدُّنْيٰا وَ لَهُمْ فِي اَلْآخِرَةِ عَذٰابٌ عَظِيمٌ.
) در اين
آیه كه مجازات شديد اعدام و تبعيد براى محارب مشخص شده، موضوع و هدف ارعاب و تهديد به صراحت ذكر شده و به جز كيفر دنيایى وعده مجازات دردناكتر اخروى نيز داده شده است.
قرآن در مجازات عاملان ترس و وحشت در جوامع بشرى تا آنجا پيش مىرود كه آنان را شايسته بهرهورى از امنيت، كه خود دشمن آن هستند نمىداند و مقابله به مثل با آنان را تجويز و آنها را دشمن بشريت و محروم از امنيت معرفى مىكند:
(وَ أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اِسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَ مِنْ رِبٰاطِ اَلْخَيْلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ الله وَ عَدُوَّكُمْ.) (خود را آماده كنيد، تا آنجا كه مىتوانيد از نيروها بهره بگيريد تا دشمنان خدا و دشمنان خود را بترسانيد كه عليه خدا و شما دست به تهديد و تهاجم نزنند.)}}
فقها خون كسى را كه جان ديگرى را تهديد كرده مباح دانستهاند و تعرض به امنيت خانه همسايه را حتى اگر با نگاه كردن باشد، مجوز دفاع تا سرحد آسيب رساندن و ارتكاب قتل شمردهاند.
در اسلام مسئوليت مقابله با تهديد و ارعاب يک وظيفه همگانى (واجب كفایى) است كه بايد همه يک دست در برابر عوامل تهديد و ارعاب بايستند و از مظلوم دفاع كنند و خصم ظالم باشند.
جمله مشهور
علی (علیهالسلام):
«كونا للظالم خصماً و للمظلوم عوناً.» (همواره خصم ظالم و عون مظلوم باشيد.)
دليل واضحى بر اهميت تهديدزدایى از جامعه بشرى است.
در اين جمله، ظالم و مظلوم به طور مطلق آمده و مفهوم آن اين است كه حتى اگر ظالم،
مسلمان و مظلوم، بيگانه از
اسلام باشد، در هر حال وظيفه مسلمان ايستادن در كنار مظلوم است.
خاموش كردن فتنه يكى از اهداف دفاع مشروع در اسلام است و فتنه بنا بر تفسيرى به معنى تهديد و ارعاب مىباشد و
قرآن تأكيد مىكند كه:
(وَ قٰاتِلُوهُمْ حَتّٰى لاٰ تَكُونَ فِتْنَةٌ.) (بجنگيد تا ريشه
تهدید و ارعاب از جهان كنده شود.)
•
عمید زنجانی، عباسعلی، فقه سیاسی، ج۳، ص۴۲۷-۴۲۹.
