• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

ستره

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



سُتْرَه، حائل را گویند. در فقه حائلی مثل عصا و کلاه و غیره که نماز گزار پیش روی خود می‌گذارد تا مانع آمد و شد دیگران از نزدیک خود شود را گویند. از آن در باب صلات سخن گفته‏اند.





۱.۱ - در لغت


ستره در لغت به معناى پوشش و هر چیزى که بدان استتار مى‏شود، به کار رفته،
[۱] مجمع البحرین واژه «ستر» ج۳، ص۳۲۳.


۱.۲ - در اصطلاح


لیکن در کلمات فقها به تبع روایات بر حائلى همچون عصا، تلى از خاک، کلاه و کوله پشتی که نماز گزار، پیش روى خود مى‏گذارد تا مانع آمد و شد دیگران از نزدیک خود گردد، نیز اطلاق شده است.



نهادن ستره در پیش رو بر نمازگزار مستحب است.



ستره در مسجد یا منزل به نماز گزاردن نزدیک دیوار و مانند آن و در فضاى باز یا محل آمد و شد به گذاردن شاخصی بلند از زمین، از قبیل عصا، کوله پشتى، سنگ و شتر بسته شده‏ در مقابل خود، تحقق مى‏یابد.
به تصریح برخى، ستره به انسانى که پشت به نمازگزار کرده نیز محقق مى‏شود.
[۵] البیان، ص۱۳۳.




مستحب است طول ستره به اندازه ذراع باشد.



هرگاه ستره یافت نشود، بر نماز گزار مستحب است پیش روى خود بر زمین خطی بکشد و محاذى آن نماز بگزارد؛ زیرا مقصود از ستره، قرار دادن حریم براى نماز است تا دیگرى مزاحم او نشود و حواس او را پریشان نکند و این مقصود با خط کشیدن نیز حاصل مى‏شود.



مستحب است نماز گزار نزدیک ستره نماز بخواند. برخى، کمترین و بیشترین مقدار فاصله بین نماز گزار و ستره را مکان خوابیدن گوسفند و بستن اسب ذکر کرده‏اند.



در نماز جماعت، ستره امام، ستره مأمومان نیز به شمار مى‏رود و از آن کفایت مى‏کند.



در صورت عدم امکان نصب عصا به صورت عمودى، گذاشتن آن به صورت افقى کفایت مى‏کند.
[۹] ذکرى الشیعة ج۳، ص۱۰۳.




غصبی یا نجس بودن ستره مانع تحقق آن نیست، هرچند در فرض نخست، نماز گزار مرتکب عملى حرام شده است.
[۱۱] البیان، ص۱۳۳.

برخى، مباح بودن آن را شرط تحقق ستره شرعی دانسته‏اند.



در استحباب ستره تفاوتى میان مکه و غیر مکه نیست؛
لیکن برخى گفته‏اند: در مکه و حرم به ستره نیاز نیست.



عبور افراد بین ستره و نماز گزار مکروه است و در صورت عبور، دفع عبور کننده توسط نماز گزار با اشاره و مانند آن، بدون زدن، به قول برخى، مستحب است.
[۱۹] ذکرى الشیعة ج۳، ص۱۰۴.

در اینکه کراهت عبور از پیش روى نماز گزار و نیز استحباب دفع عبور کننده اختصاص به نماز گزارى دارد که پیش روى خود ستره قرار داده است، یا حکم یاد شده مطلقا ثابت است؛ خواه ستره قرار داده باشد یا نه، دو احتمال مطرح شده است.
[۲۰] ذکرى الشیعة ج۳، ص۱۰۶-۱۰۷.

برخى گفته‏اند: ظاهر این است که مرور و مانند آن، حکمت استحباب ستره است نه علت آن تا در صورت علم به عدم حضور یا مرور کسى، ستره مستحب نباشد؛ بلکه در این صورت نیز ستره مستحب است.


 
۱. مجمع البحرین واژه «ستر» ج۳، ص۳۲۳.
۲. جواهر الکلام ج۸، ص۴۰۱.    
۳. جواهر الکلام ج۸، ص۴۰۱.    
۴. تحریر الأحکام ج۱، ص۲۱۴.    
۵. البیان، ص۱۳۳.
۶. تحریرالأحکام ج۱، ص۲۱۴.    
۷. نهایة الإحکام ج۱، ص۳۵۰-۳۵۱.    
۸. تحریر الأحکام ج۱، ص۲۱۴.    
۹. ذکرى الشیعة ج۳، ص۱۰۳.
۱۰. منتهی المطلب ج۴، ص۳۳۹.    
۱۱. البیان، ص۱۳۳.
۱۲. الرسائل العشر (حلّی)، ص۷۰.    
۱۳. نهایة الإحکام ج۱، ص۳۵۱.    
۱۴. الدروس الشرعیة ج۱، ص۱۵۵.    
۱۵. مدارک الأحکام ج۳، ص۲۴۰.    
۱۶. تذکرة الفقهاء ج۲، ص۴۲۰-۴۲۱.    
۱۷. کتاب السرائر ج۱، ص۲۶۷.    
۱۸. نهایة الإحکام ج۱، ص۳۵۱.    
۱۹. ذکرى الشیعة ج۳، ص۱۰۴.
۲۰. ذکرى الشیعة ج۳، ص۱۰۶-۱۰۷.
۲۱. جواهر الکلام ج۸، ص۴۱۱.    




فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت، ج۴، ص۳۸۷-۳۸۹.    




جعبه ابزار