• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

عبد اللّه شبراوی (شعر عاشورایی)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



مقالات مرتبط: http://test.wikifeqh.ir/.


شیخ عبد‌اللّه بن محمّد عامر شبراوی مصری، شاعر، عارف و فقیه قرن دوازدهم، مصر است.
وی در کتاب الاتحاف بحبّ الاشراف، قصایدی در مدح اهل بیت (علیهم‌السّلام) آورده است.




عبد‌اللّه شبراوی، عارف، فقیه، شاعر قرن دوازدهم هجری که در سال ۱۰۹۱ ه‌.ق متولد شد.



شبراوی مصری، در کتاب الاتحاف بحبّ الاشراف، فصلی را به زیارت امام حسین (علیه‌السّلام) اختصاص داده و قصایدی را که در آن اهل‌ بیت پیامبر اکرم (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) را مدح کرده است می‌آورد.



شبراوی، در ذی‌حجّه سال ۱۱۷۲ هجری وفات یافت.




آل طه! و من یقل آل طه • • • • • مستجیرا بجاهکم لا یردّ
حبکم مذهبی و عقد یقینی • • • • • لیس لی مذهب سواه و عقد
منکم استمدّ بل کلّ من فی الک • • • • • ‌ون من فیض فضلکم یستمدّ
بیتکم مهبط الرّسالة و ال‌ • • • • • وحی و منکم نور النبوّة یبدو
یابن بنت الرّسول من ذا یضاهی • • • • • ‌ک افتخارا و انت للفخر عقد؟

۱ - آل طه! کسی‌ که آل طه بگوید و پناه به مقام‌تان ببرد، هرگز رانده نمی‌شود.
۲ - دوستی شما آئین‌ام و اعتقاد قلبی‌ام، می‌باشد و غیر از آن مذهب و عقیده‌ای ندارم.
۳ - از شما مدد می‌گیرم، بلکه هر که در جهان هستی است از فیض فضیلت‌تان بهره می‌گیرد.
۴ - خانه‌ی شما مهبط رسالت و وحی است و نور نبوّت از شما آشکار می‌شود.
۵ -‌ ای پسر دختر رسول خدا (صلّی‌الله‌علیه‌وآله)، چه کسی از لحاظ افتخار همانند شما است و شما زینت افتخار هستید.


یا حسینا هل مثل امّک امّ • • • • • لشریف‌؟ او مثل جدّک جدّ؟
رام قوم ان یلحقوک لکن • • • • • بینهم فی العلاو و بینک بعد
خصّک اللّه بالسّعادة فی دنی • • • • • ‌ک ثمّ بالشّهادة بعد
لک فی القبر یا حسینا مقام • • • • • و لاعداک فیه خزی و طرد
یا کریم الدارین یا من له الده • • • • • ‌ر علی رغم من یعاند عبد



۶ -‌ ای حسین (علیه‌السّلام)، آیا مثل مادرت (سلام‌الله‌علیها) و جدّت (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) از لحاظ شرافت، مادری و جدّی وجود دارد؟
۷ - قومی خواستند از لحاظ بلندی مرتبه به شما برسند، در صورتی‌ که میان شما و آن‌ها فاصله‌ی زیادی است.
۸ - خداوند تو را در دنیا به سعادت و سپس به شهادت اختصاص داد.
۹ - برای تو‌ ای حسین (علیه‌السّلام)! در قبر مقامی است که برای دشمنان‌ات در آن خواری و ذلت است.
۱۰ -‌ ای کسی که در دو جهان کریمی! و‌ای کسی که روزگار علی رغم کسی که معاند است بنده‌ی اوست!


انت سیف علی عداک و لکن • • • • • فیک حلم و ما لفضلک حدّ
کلّ من رام حصر فضلک غرّ • • • • • فضل آل النبیّ لیس یعدّ
طیبة فاقت البقاع جمیعا • • • • • حین اضحی فیها الجدّک لحد
و لمصر فخر علی کلّ مصر • • • • • و لها طالع بقبرک سعد
مشهد انت فیه مشهد مجد • • • • • کم سعی نحوه جواد مجدّ؟



۱۱ - تو بر دشمنان‌ات شمشیری، ولی در تو حلم است و برای فضل تو حدّی نیست.
۱۲ - هر که بخواهد فضائل‌ات را محدود کند، خود را فریفته است، زیرا فضائل آل پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) قابل شمارش نیست.
۱۳ - از آن زمانی‌ که جدّت (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) در زمین مدینه مدفون گردید، عطر آن همه‌ی بقعه‌ها را فراگرفت.
۱۴ - و برای مصر نسبت به همه‌ی شهرها افتخار است و به خاطر قبرت طالع‌اش سعد است.
۱۵ - بقعه‌ی مبارکه‌ات بسیار مبارک است، چه بسیار افراد کوشا به سوی آن می‌شتابند؟


و ضریح حوی علاک ضریح • • • • • کلّه مندل یفوح و ندّ
مدد ماله انتهاء و سرّ • • • • • لا یضاهی و رونق لا یحدّ
رحمات للزائرین توالت • • • • • و جزیل من العطاء و رفد
رضی اللّه عنکم آل طه • • • • • و دعاء المقلّ مثلی جهد
و سلام علیکم کلّ وقت • • • • • ما تغنّت بکم تهام و نجد



۱۶ و ۱۷ - و ضریحی که تو را در‌بر‌گرفته و بالای‌ات قرار دارد، کلا معطّر و روح‌افزاست، دارای کششی است که آخر ندارد، سروری است که همانند ندارد، رونقی است که حد ندارد.
۱۸ - برای زائران، رحمت‌های پی‌در‌پی و بخشش نیکویی است.
۱۹ - خدا از شما آل طه خشنود باد، دعای ناچیزی چون من رنج بی‌حاصلی است.
۲۰ - و همواره درود خدا بر شما باد مادامی‌ که نجد و تهامه از شما یاد می‌کند.


انا فی عرض تربة انت فیها • • • • • یا حسینا و بعد حاشا اردّ
انا فی عرض جدّک الطاهر ال‌ • • • • • طهر اذا ما الزّمان بالخطب یعدو
انا فی عرض من یعول کلّ ال • • • • • ‌رّسل علیه و ما لهم عنه بدّ
انا فی عرض من انته غزال • • • • • فحماها و الخصیم خصم الدّ
انا فی عرض جدّک المصطفی من • • • • • کلّ عام له الرّحال تشدّ


۲۱ - من در پیشگاه خاکی قرار دارم که تو‌ ای حسین (علیه‌السّلام) در آن قرار داری، و دیگر بعید است که رانده شوم.
۲۲ - من در پیشگاه جدّ پاک‌ات (صلّی‌الله‌علیه‌وآله)، قرار دارم که زمان، با شخصیت‌های پاک دشمنی می‌کند.
۲۳ - من در پیشگاه کسی قرار دارم که همه‌ی پیامبران به او پناه می‌برند، و از او بی‌نیاز نیستند.
۲۴ - من در پیشگاه کسی قرار دارم که آهوها به او پناه برده، او هم پناه‌شان داده است در صورتی‌ که دشمن بسیار سرسخت بود.
۲۵ - من در پیشگاه جدّت مصطفی (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) قرار دارم تا هر زمانی که مردم برای زیارت‌اش به آن سوی می‌روند.


۴.۱ - مدح اهل بيت (علیهم‌السّلام)


آل بيت النبىّ‌! مالى سواكم • • • • • ملجأ أرتجيه للكرب في غد
لست أخشى ريب الزّمان و أنتم • • • • • عمدتي في الخطوب يا آل أحمد
من يضاهي فخاركم آل طه‌؟ • • • • • و عليكم سرادق العز ممتد
كلّ فضل لغيركم فإليكم • • • • • يا بني الطهّر بالإصالة يسند
لا عدمنا لكم موائد جود • • • • • كلّ يوم لزائريكم تجدّد



۱ - اى اهل بيت پيامبر (صلّی‌الله‌علیه‌وآله)! براي من غير از شما پناه‌گاهى كه براى رفع گرفتارى‌هايم، فردا اميدوار باشم، نيست.
۲ - من از گرفتارى زمان نمى‌ترسم، در صورتى‌ كه شما اى آل احمد (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) در همه‌ى شئون اتكّاي‌ام باشيد.
۳ - چه كسى چون افتخارات شما آل طه افتخاراتى دارد؟ در صورتى‌ كه خيمه‌گاه عزّت بر سر شما سايه افكنده است.
۴ - هر فضلى كه براى غير شما است، اى فرزندان پاك! بالاصاله به شما برمى‌گردد و مربوط به شما است.
۵ - از مائده‌هاى جودى كه هر روز به زائران‌تان مى‌بخشيد، محروم‌مان مفرمائيد.


يا ملوكا لهم لواء المعالي • • • • • و عليهم تاج السّعادة يعقد
أيّ بيت كبيتكم آل طه! • • • • • طهّر اللّه ساكنيه و مجّد
روضة المجد و المفاخر أنتم • • • • • و عليكم طير المكارم غرّد
و لكم في الكتاب ذكر جميل • • • • • يهتدي منه كلّ قار و يسعد
و عليكم أثنى الكتاب و هل بع‌ • • • • • د ثناء الكتاب مجد و سودد؟!



۶ - اى پادشاهان، پرچم افتخار و عظمت مخصوص شما است و تاج سعادت متعلّق به شما.
۷ - اى آل طه! كدام خانه‌اى همانند خانه‌ى شما است كه خدا، ساكنان‌اش را پاك و بزرگوار قرار داده است‌؟
۸ - باغستان مجد و مفاخر شمائيد، و پرندگان مكارم روى سرتان نغمه‌سرائى مى‌كنند.
۹ - در قرآن از شما به نيكى ياد شده كه هر خواننده‌اى از آن هدايت شده و سعادت‌مند مى‌گردد.
۱۰ - قرآن شما را ستوده، آيا بعد از ستايش قرآن، عظمت و بزرگى‌اى هست‌؟

و لكم في الفخار يا آل طه! • • • • • منزل شامخ رفيع مشيّد
قد قصدناك يابن بيت رسو • • • • • ل اللّه و الخير من جنابك يقصد
يا حسينا ما مثل مجدك مجد • • • • • لشريف و لا كجدّك من جد
يا حسينا بحقّ جدّك عطفا • • • • • لمحبّ بالخير منك تعوّد
كلّ وقت يودّ يلثم قبرا • • • • • أنت فيه بمقلتيه و يشهد



۱۱ - اى آل طه! براي‌تان در افتخار، منزل شامخ و بلند و محكمى است.
۱۲ - اى پسر دختر رسول خدا (صلّی‌الله‌علیه‌وآله)! رو به سوى تو داريم كه خير از ناحيه‌ى شما گرفته مى‌شود.
۱۳ - اى حسين (علیه‌السّلام)! نه همانند عظمت‌ات، عظمتى و نه همانند جدّت (صلّی‌الله‌علیه‌وآله)، جدّى است.
۱۴ - اى حسين (علیه‌السّلام)! به حق جدّت (صلّی‌الله‌علیه‌وآله)، نظر لطفى به كسى‌ كه چشم‌داشت محبت از تو دارد بنما.
۱۵ - آن‌كه هر گاه مى‌خواهد قبرى را ببوسد، تو در برابر ديدگان‌اش قرار دارى.


سادتی انجدوا محبّا اتاکم • • • • • مطلق الدمع فی هواکم مقیّد
و اغیثوا مقصرا ماله غی‌ • • • • • ر حماکم ان اعضل الامر و اشتد
فعلیکم قصرت حبّی و حاشا • • • • • بعد حبّی لکم اقابل بالرّد
یا الهی مالی سوی حبّ آل البی‌ • • • • • ت آل النبیّ طه الممجّد
انا عبد مقصّر لست ارجو • • • • • عملا غیر حبّ آل محمّد


۱۶ -‌ ای آقایان‌ام! کمک کنید و به دوستی که پیش‌تان آمده، در حالی‌ که گریه‌هایش را در محبّت شما مقیّد کرده است.
۱۷ - یاری کنید مقصّری را که غیر از شما یاری ندارد.
۱۸ - پس علاقه‌ام را منحصر به شما نمودم، و با این‌ حال بعید است که دست رد به سینه‌ام بزنید.
۱۹ -‌ ای خدای‌ام! برای من غیر از محبّت اهل بیت پیامبر اکرم (صلّی‌الله‌علیه‌وآله)، سرمایه‌ای نیست.
۲۰ - من بنده‌ی مقصّری هستم که امید به عملی جز محبّت اهل بیت محمّد (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌) ندارم.


۴.۲ - مشهد امام حسین (علیه‌السّلام)


یا ندیمی قم بی الی الصهباء • • • • • و اسقنیها فی الرّوضة الغنّاء
حیث مجری الخلیج و الماء فیه • • • • • یتثنّی کالحیّة الرقشاء
هاتها یا ندیم صرفا و دعنی • • • • • من صریع الهوی قتیل الماء
و ادرها ممزوجة بالتهانی • • • • • غیر ممزوجة بماء السّماء
هاتها یا ندیم من غیر خلط • • • • • انّ خلط الدواء عین الدّاء



۱ و ۲ -‌ ای ندیم! برخیز، و از صهبا، برای من بیاور و بنوشانم، اما در روضه‌ی مبارکه‌ی آباد و پرجمعیّت آن‌جا که مجرای خلیج و آب‌اش همانند مار سیاه و سپید دوگونه است.
۳ و ۴ -‌ ای ندیم، تنها آن را به من بده و رهایم کن، بگذار روی زمین به هوای‌اش افتاده و کشته‌ی آب باشم. آن را مخلوط با تهنیت‌ها بگردان نه ممزوج با آب آسمان.
۵ -‌ ای ندیم آن را بیاور، ولی مخلوط با چیزی نباشد که خلط دوا، عین مرض است.


و القنی یا ندیم تحت الاثیلا • • • • • ت سحیرا اذا اردت لقائی
فی کثیب من الجزیرة یختا • • • • • ل دلالا فی حلّة خضراء
روضة راضها النسیم سحیرا • • • • • باعتلال صحّت به و اعتلا
و لطیف النسیم یعبث بالغص • • • • • ‌ن فیهتزّ هزّة استهزاء
یا خریر الخلیج تفدیک نفسی • • • • • فلکم نلت فی حماک منائی‌؟



۶ و ۷ - هر گاه خواستی ملاقات‌ام کنی زیر درخت‌های «اثیلات» ملاقات‌ام کن که در روی تپّه‌ای از جزیره در لباس‌های سبز، دل‌ربایی می‌کنند.
۸ - باغستانی که نسیم روح‌بخش سحر آن را بیاراست و به آن رونق بخشید.
۹ - و نسیم لطیف با شاخه‌های درختان‌اش بازی همی کرد و از سویی به سوی دیگر همی جنباند.
۱۰ -‌ ای صدای خلیج! جان‌ام فدایت! پس کی در حمایت‌ات آرزوهایم برآورده خواهد شد؟


یا ندیمی جدّد بذکراه وجدی • • • • • و احی ذاک الغرام بالاغراء
هات حدّت عن نیل مصر و دعنی • • • • • من فرات و دجلة فیحاء
و اعد لی حدیث لذّات مصر • • • • • فحدیث الّلّذات عنّی نائی
انّ مصر الاحسن الارض عندی • • • • • و علی نیلها قصرت رجائی
و غرامی فیها و غایة قصدی • • • • • ان اری سادتی بنی الزّهراء



۱۱ -‌ ای ندیم‌ام! با یادش خوشیم را تجدید کن و آن محبت شدید را بدین‌ وسیله زنده نما.
۱۲ - بیا و از نیل، سخن بگو و از فرات و دجله‌ی وسیع، رهایم کن.
۱۳ - و اعاده کن برایم لذّات مصر را، پس حدیث لذّات از من دور است.
۱۴ - در نزد من مصر بهترین زمین به‌ شمار می‌رود، و تنها بر نیل‌اش امیدوارم.
۱۵ - شدت علاقه و غایت مقصودم در آن‌جا است، زیرا آقایان‌ام، فرزندان زهرا (سلام‌الله‌علیها) را در آن‌جا می‌بینم.


و الی المشهد الحسینیّ اسعی • • • • • داعیا راجیا قبول دعائی
یابن بنت الرّسول انّی محبّ • • • • • فتعطّف و اجعل قبول جزائی
یا کرام الانام یا آل طه! • • • • • حبّکم مذهبی و عقد ولائی
لیس لی ملجا سواکم و ذخر • • • • • ارتجیه فی شدتّی و رخائی


۱۶ - و به سوی مشهد حسینی سعی می‌کنم، در حالی‌ که دعا می‌کنم و امیدوارم دعای‌ام مقبول واقع شود.
۱۷ -‌ ای پسر دختر رسول خدا (صلّی‌الله‌علیه‌وآله)! دوستت دارم توجّهی کن و قبولی‌ام را پاداشم قرار ده.
۱۸ -‌ ای کریمان مردم! ‌ای آل طه! علاقه‌ی به شما مذهب و اعتقادم هست.
۱۹ - برای من پناه‌گاه و ذخیره‌ای که در گرفتاری‌ام به آن امیدوار باشم غیر از شما نیست.


۴.۳ - چکامه‌ی دیگر

یا آل طه! من اتی حبّکم • • • • • مؤمّلا احسانکم لا یضام
لذنا بکم یا آل طه! و هل • • • • • یضام من لاذ بقوم کرام‌؟
تزدحم النّاس باعتابکم • • • • • و المنهل العذب کثیر الزحام
من جاءکم مستمطرا فضلکم • • • • • فاز من الجود باقصی مرام
یا سادتی با بضعة المصطفی • • • • • یا من لهم فی الفضل اعلی مقام!
انتم ملاذی و عیاذی و لی • • • • • قلب بکم یا سادتی مستهام



۱ -‌ ای آل طه! کسی‌ که با علاقه‌ی به شما و امید به احسان‌تان پیش‌تان بیاید محروم نخواهد شد.
۲ - به شما پناه آوردم، و آيا كسى‌ كه به مردمى كريم و بزرگوار پناهنده شود محروم خواهد شد.
۳ - مردم در عتبات مقدّس‌تان ازدحام مى‌كنند، آرى آن‌جا چشمه‌ى آب گوارا است كه در اثر كثرت جمعيت مردم در مضيقه‌اند.
۴ - كسى‌ كه نزد شما بيايد و خواستار باران فضل شما باشد، از عالى‌ترين بخشش‌تان بهره‌مند خواهد بود.
۵ و ۶ - اى آقايان‌ام! اى پاره‌هاى تن رسول خدا (صلّی‌الله‌علیه‌وآله)! اى كسانى‌ كه داراى عالى‌ترين مقامات هستيد! شما پناه‌گاه‌هايم هستيد و قلبم در گرو شما است.


و حقّكم إني محبّ لكم • • • • • محبّة لا يعتريها انصرام
وقفت في أعتابكم هائما • • • • • و ما على من هام فيكم ملام
يا سبط طه يا حسينا على • • • • • ضريحك المأنوس منّي السّلام
مشهدك السّامي غدا كعبة • • • • • لنا طواف حوله و استلام
بيت جديد حلّ فيه الهدى • • • • • فصار كالبيت العتيق الحرام



۷ - و حقّ شما اين است كه من علاقه‌مند به شما باشم علاقه‌اى كه هرگز گسسته نشود.
۸ - در عتبات مقدّس‌تان متحيّر ايستاده‌ام و كسى‌ كه در شما متحيّر باشد، ملامت ندارد.
۹ - اى سبط طه! اى حسين (علیه‌السّلام)! بر ضريح مطهّرت از من سلام باد.
۱۰ - مشهد عالي‌ات براى ما، كعبه‌اى است كه دور آن طواف مى‌كنيم و آن را مى‌بوسيم.
۱۱ - خانه‌ى جديدى كه در آن هدايت حلول كرده و همانند بيت عتيق (كعبه) شده است.


تفديك نفسي يا ضريحا حوى • • • • • حسينان السبط الإمام الهمام
إنّي توسّلت بما فيك من • • • • • عزّ و مجد شامخ و احتشام
يا زائرا هذا المقام اغتنم • • • • • فكم لمن يسعى إليه اغتنام‌؟
ينشرح الصّدر إذا زرته • • • • • و تنجلي عنه الهموم العظام
كم فيه من نور و من رونق • • • • • كأنّه روضة خير الأنام



۱۲ - جان‌ام فداي تو اى ضريحى كه حسين (علیه‌السّلام)، امام همام را دربرگرفته‌اى.
۱۳ - من به آن عزّت و عظمت و حشمتى كه در اندرون‌ات قرار دارد، توسّل مى‌جويم.
۱۴ - اى زيارت‌كننده فرصت را در اين‌جا غنيمت شمار، پس چه مقدار براى كسى‌ كه سعى به سوى آن كرده غنيمت است‌؟
۱۵ - هنگامى‌ كه زيارت‌اش مى‌كنى دل باز مى‌شود و غم‌هاى بزرگ از آن دور مى‌گردد.
۱۶ - چقدر نور و رونق در آن است‌؟ گويا كه روضه‌ى مباركه‌ى خير الانام (پيامبر (صلّی‌الله‌علیه‌وآله)) است.



۱. شبراوی، جمال الدین، الإتحاف بحب الأشراف، ج۱، ص۲۵.    
۲. شبّر، جواد، ادب الطف، ج۵، ص۲۶۸.    
۳. علامه امینی، الغدیر، ج۵، ص۱۸۷-۱۸۸.    
۴. شبّر، جواد، ادب الطف، ج۵، ص۲۶۵-۲۶۶.    
۵. علامه امینی، الغدیر، ج۵، ص۱۸۹.    
۶. شبّر، جواد، ادب الطف، ج۵، ص۲۶۶-۲۶۷.    
۷. علامه امینی، الغدیر، ج۵، ص۱۸۹-۱۹۰.    
۸. علامه امینی، الغدیر، ج۵، ص۱۹۰-۱۹۱.    
۹. شبّر، جواد، ادب الطف، ج۵، ص۲۶۷.    



محمدزاده، مرضیه، دانشنامه شعر عاشورایی، ج۱، ص۴۵۶.    






جعبه ابزار