مدار رضامندی در اندیشه اسلام
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
مدار رضامندى در انديشه اسلام، در
فقه سیاسی محور اصلی ارزیابی حکومتها و نظامهای اداری است.
این مفهوم در روابط اقتصادی، از جمله قراردادها و مسائل اقتصادی مانند نرخها و
تورم، نقش کلیدی دارد.
قرآن کریم شرط اصلی
سود را رضامندی قرار داده و
حدیث نبوی این اصل را تقویت میکند.
برخی فقها حتی رضامندی بدون قرارداد را نیز نافذ و محترم شمردهاند.
رضامندى مدار اصلى در انديشه سياسى
اسلام است.
حكومتها با معيار رضامندى مردم ارزيابى مىشوند.
همچنين رضامندى در مديريتهای نظام ادارى در
اقتصاد سیاسی اسلام، نقش اصلى را ايفا مىكند.
رضامندى در ارزيابى قراردادهاى اقتصادى و روابط توليدى و خدمات حرف اول را مىزند.
مسائلى چون رابطه
کارگر و
کارفرما، رابطه
ملت با نظام اقتصادى كشور، نرخها، روابط پولى، رابطه
کار و
سرمایه، ميزان تورم و دهها مسأله اقتصادى در نظام اقتصاد سياسى اسلام بر اساس رضامندى فرد و
جامعه تفسير و ارزيابى مىشود.
قرآن ملاك و معيار اصلى «سود» را رضامندى قرار داده است:
(يا أَيُّها اَلَّذِينَ آمَنُوالا تَأْكُلُوا أَمْوالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْباطِلِ إِلاّٰ أَنْ تَكُونَ تِجارَةً عَنْ تراضٍ)
مشروعیت سود به دو عنصر وابسته است:
اول:
قرارداد كه
کم و
کیف سود را معين مىكند؛
دوم: رضامندى كه مشروعيت سود را تضمين مىنمايد.
رضامندى در حقيقت روح قرار داد و عنصر معنوى آن است.
در حديث معروف نبوى (صلّیاللهعلیهوآلهوسلّم):
«لايحل مال امرء مسلم الّا بطيبة نفس منه»؛ (تصرف در مال مسلمان جز با رضامندى او
حلال نيست) اين
حدیث بيانكننده قاعده كلى در روابط
اقتصاد اسلامی است.
اصالت رضامندى در روابط اقتصادى در ديدگاه فقهى چنان استوار است كه برخى از
فقها رضامندى بدون قرارداد قبلى را نيز نافذ دانستهاند و تصرفات ناشى از رضامندى بدون قرارداد را محترم شمردهاند.
•
عمید زنجانی، عباسعلی، فقه سیاسی، ج۴، ص۲۳۷.
