• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

وصایت

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



وصایت به معنای تعیین جانشین از سوی پیامبر یا امام (علیه السلام) می‌باشد.




«وصایت» در لغت، سفارش کردن است.



این واژه اصطلاحی کلامی و فقهی است.

۲.۱ - در فقه


در اصطلاح فقه به معنای ولایت دادن به غیر برای اخراج یا استیفای حق میت و سرپرستی طفل و دیوانه از وارثان میت است.
[۲] معجم فقه الجواهر، ج۶، ص۲۵۶.


۲.۲ - در کلام


و در اصطلاح علم کلام، تعیین جانشین برای پیامبران و امامان (علیهم السلام) است.



اینکه انسان، کسی را برای حفظ آنچه از خویش بر جای می‏گذارد، به وصایت تعیین کند، مقبول عقل و فطرت انسانی است و همه شریعت‌ها و دین‌ها آن را پسندیده‏اند.
شریعت اسلام نیز برای وصایت حدود و قوانینی مشخّص برنهاده است.



پیامبران الهی (علیهم السلام) در امت‏های پیشین نیز هنگام غیبت یا برای روزگار پس از خویش، وصی برمی‏گزیده‏اند.
وصایت از سنّت‌های رایج همه پیامبران (علیمه السلام) بوده است. آنان از این گذر می‏خواسته‏اند آیین و شریعت خویش را ماندگار سازند و رسالت خود را دوام بخشند. آدم، شیث را به وصایت گمارد و نوح، سام را و ابراهیم، اسحاق را و موسی، هارون را و عیسی، شمعون را و سرانجام، پیامبر اسلام (صلی الله و علیه و آله) علی (علیه السلام) و یازده فرزند معصوم او را به وصایت برنهاد.



حقیقت وصایت همان ولایت- یعنی سرپرستی و زعامت امور دینی و دنیوی- است و پیامبر اسلام (صلی الله و علیه و آله) بر آن بسیار ارج می‏نهاد و بارها، با پا‏فشاری تمام، از اهمیت آن سخن گفت.



سیره و سخن رسول خدا (صلی الله و علیه و آله) نشان می‏دهد که وصایت و ولایت حضرت علی (علیه السلام) و یازده فرزندش، همسنگ نبوت و قرآن و بلکه روح نبوّت است. احادیث در این باره بسیارند و به روشنی و صراحت از اهمیت وصایت و ولایت علی بن ابی‏طالب (علیه السلام) سخن می‏گویند.
[۴] غایة المرام، ص۶۱۸-۶۲۲.
[۵] حلیة الاولیاء، ج۱، ص۶۶.
[۶] امام‏شناسی، ج۲، ص۲۰۱.
[۹] بحارالانوار، ج۲۴، ص۴۶۳.
[۱۰] بحارالانوار، ج۳۸، ص۵۳۶.




در اینکه تعیین جانشین پیامبر اسلام (صلی الله و علیه و آله) و امام (علیه السلام) بر عهده کیست، فِرَق اسلامی با یکدیگر اختلاف دارند.
شیعیان بر آن‏اند که تنها خداوند است که او را بدین منصب می‏گمارد؛ همان گونه که پیامبران (علیهم السلام) را نیز خداوند به پیامبری می‏گمارد. دیگر فرقه‏ها معتقدند که تعیین جانشین پیامبر از وظایف امّت است.


 
۱. لسان العرب، ج۱۵، ص۳۹۴.    
۲. معجم فقه الجواهر، ج۶، ص۲۵۶.
۳. بقره/سوره۲، آیه۱۸۰.    
۴. غایة المرام، ص۶۱۸-۶۲۲.
۵. حلیة الاولیاء، ج۱، ص۶۶.
۶. امام‏شناسی، ج۲، ص۲۰۱.
۷. بحارالانوار، ج۹، ص۳۲۵.    
۸. بحارالانوار، ج۲۲، ص۱۴۹.    
۹. بحارالانوار، ج۲۴، ص۴۶۳.
۱۰. بحارالانوار، ج۳۸، ص۵۳۶.
۱۱. الصّراط المستقیم، ص۶۳.    




کتاب فرهنگ شيعه، تاليف شده توسط جمعى از نويسندگان، ص۴۵۵-۴۵۶.



جعبه ابزار