تصویب

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



در به دیدگاه درستى همیشگى فتاواى
مجتهدشخص دارای ملکه استنباط حکم شرعی فرعی از منابع معتبر را مجتهد گویند
تصویب گفته می شودکه ؛ در برابر
تخطئهتخطه به معنی این است که برای همه مکلفین چه جاهل و چه عالم احکام واقعى جعل شده باشد
است ومعنای دیگر آن بالا آوردن پشت و پایین گرفتن سر همانند کمان است.


تعریف اصطلاحی تصویب



تصویب به معناى نخست عبارت است از دیدگاهى که معتقد است در رویدادهایى که از سوى
شارعبه وضع کننده قوانین شرعی شارع‏ می‌گویند که در اصطلاح به خداوند و پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) اطلاق می شود
دستورى‏ نرسیده است، در واقع
حکم•حکم به ضم حاء و سکون کاف به معنای رأی قاضی است
معینى وجود ندارد که از آن جست‏جو شود؛ بلکه حکم، تابع
ظنظن از واژه‌هاي نسبتاً پركاربرد در قرآن کریم است كه به جهت استفاده آن در موضوعات اعتقادي و اخلاقي، از اهميت بالايي در مباحث معرفت‌شناختي و اخلاقيِ قرآن برخوردار است
مجتهد است و آنچه مورد ظنّ مجتهد قرار گیرد، همان، حکم در
حقحق در سه معنا استعمال شده است
او است. از این نوع تصویب به (تصویب اشعری) تعبیر مى‏شود؛ امّا (تصویب معتزلی) مى‏گوید: حکم در واقع ثابت است؛ لیکن در صورت ظن مجتهد به خلاف آن، در
مظنونمظنون، شی ظنّی می باشد
مجتهد مصلحتى غالب بر
مصلحتمصلحت در لغت به معنای صلاح، خیر و صواب است
واقعى مى‏شود که مصلحت واقعى را برمى‏دارد.

مصوبه



قائلان به این قول- اعمّ از
اشعریاَشْعَری‌، ابوالحسن‌ علی‌ بن‌ اسماعیل‌ بن‌ اسحاق‌ (۲۶۰-۳۲۴ق‌/ ۸۷۴ -۹۳۶م‌)، متکلم‌ نامدار و بنیان‌گذار مکتبی‌ در عقاید اسلامی‌ که‌ پیروانش‌ اشاعره ‌ (ه م‌) خوانده‌ شده‌اند
و معتزلى- را (مصوبه) مى‏نامند. از این عنوان در اصول فقه بحث شده است.

نظر عالمان شیعه



عالمان
شیعهپس از رحلت پیامبر (ص) مسلمانان به دو فرقه «شیعه» و «اهل سنت» تقسیم شدند
تصویب را
باطلباطل در لغت، قرآن و حدیث، اسم فاعل از بطلان است و دارای مفهوم تقابلی «ضد حق» است که در قرآن، حدیث، علوم بلاغی، منطق، فلسفه، فقه، اصول فقه، کلام و عرفان بسیار به کار رفته است
دانسته، قائل به تخطئه شده‏اند. البتّه برخى از فقهاى شیعه قائل به مصلحت سلوکیه شده‏اند که با تصویب به معناى یاد شده تفاوت دارد.
آنان همچون معتزله قائل به ثبوت حکم در واقع نسبت به
جاهلبه کسی که نسبت به یک مطلبی علم و آگاهی نداشته باشد جاهل می گویند و از آنجا که علم از شرایط عمومی تکلیف است؛ جاهل در ادبیات دینی تعریف خاصی پیدا میکند
و هستند؛ لیکن برخلاف معتزله معتقدند پس از قیام
امارهاماره دلیل ظنّى معتبر است که از آن به دلیل علمی نیز تعبیر می شود
برخلاف آن، ملاک و
مصلحتمصلحت در لغت به معنای صلاح، خیر و صواب است
واقعى همچنان باقى است؛ امّا در
تبعیتتبعیّت یعنی ارتباط و وابستگی چیزی (تابع) به چیزی (متبوع) که از این عنوان به مناسبت در بابهای طهارت، صلات، جهاد، تجارت، نکاح و لقطه سخن رفته است
از اماره، مصلحتى وجود دارد که مصلحت واقعى فوت شده را جبران مى‏کند
[۳] اصطلاحات الاصول، ص ۹۶-۱۰۱.
[۴] انوار الاصول ج۲، ص۲۹۸-۳۱۳.


پانویس


 
۱. الاصول العامة، ص۶۱۷    
۲. اصول الفقه ج۱، ۲۳۰-۲۳۱.    
۳. اصطلاحات الاصول، ص ۹۶-۱۰۱.
۴. انوار الاصول ج۲، ص۲۹۸-۳۱۳.
۵. اصول الفقه ج۱، ص۲۲۹.    
۶. اصول الفغقه ج۱، ص۲۳۱.    


منبع



فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۵۰۶.    



جعبه ابزار