• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

بنی حارث در قرآن

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



بنی حارث، از قبایل خزرجی یثرب در عهد پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم بود.



بنی حارث بن خزرج بن حارثه از قبایل خزرجی یثرب بودند که به هنگام هجرت پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم در یثرب حضور داشتند. ایشان همراه با قبایل خزرجی دیگر همچون بنی ساعده ، بنی زریق ، بنی نجار ، بنی سالم و بنی سلمه خزرج را تشکیل می‌دادند.
[۱] تاریخ الاسلام، ج۱، ص۳۰۳.
[۳] المقتضب، ص۲۲۶.
باید توجه داشت که در میان اوسیان نیز گاه از بنی حارث بن خزرج گزارشهایی آمده است که به بنی حارث بن خزرج بن عمرو بن عوف اشاره دارد که از نسل او دو تیره مشهور اوسی یعنی بنی حارثه و بنی عبدالاشهل پدید آمده‌اند و خود بنی حارث به عنوان تیره‌ای مستقل شناخته نمی‌شود.


حارث فرزندان متعددی داشت. برخی از ایشان چون جشم، زید منات، عوف، صخر (ضجر)؛ جروش (جردش) و همچنین برخی از مجموعه‌های دیگری از این قبیله که به فرزند دیگری از حارث به نام خزرج نسب می‌رسانیدند همگی پیش از اسلام به شام مهاجرت کرده، برخی از آنان به غسانیان شام پیوسته بودند،
[۶] المقتضب، ص۲۲۶-۲۲۷.
از این رو این مجموعه‌ها جزو بنی حارث مورد نظر نیستند و از انصار نیز محسوب نمی‌شوند.


بنی حارث پیش از اسلام در نبردهای اوس و خزرج حضور داشتند.
[۸] السیرة النبویه، ج۱، ص۲۸۸.
ایشان افزون بر شرکت در نبردهایی که در آنها عموم اوسیان با خزرجیان درگیر بودند، در نبرد سَرارة با یکی از مجموعه‌های اوس به نام بنی عمرو بن عوف معروف به «نبیت» درگیر شدند و آنان را شکست دادند.


درباره آیینها و مناسک بنی حارث اطلاع چندانی در دست نیست و می‌توان پرستش بت منات را که به عموم اوس و خزرج منتسب است در میان آنان رایج دانست،
[۱۱] الاصنام، ص۱۴.
افزون بر این در پیمان نامه‌ای که از پیامبر نقل شده سخن از یهودیان بنی حارث به میان آمده است
[۱۲] السیرة النبویه، ج۲، ص۴۴۲.
که این خود نشان گرایش برخی از بنی حارث به آیین یهود است.


منازل و مناطق مسکونی بنی حارث در یثرب متمرکز نبود؛ بخشی از ایشان در سُنْح مستقر بودند که با مسجد نبوی یک میل فاصله داشت. بخشی دیگر در منطقه جرار سعد ساکن بودند که نسبت به سُنح فاصله کمتری با مسجدالنبی داشت.
[۱۳] وفاء الوفا، ج۱، ص۱۹۸-۱۹۹.
[۱۴] السیرة النبویه، ج۲، ص۳۴۳.



پس از هجرت پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم زمانی که از قبا حرکت کرد، قبایل متعددی که سکونتگاههایشان در مسیر حرکت آن حضرت بود، از ایشان می‌خواستند در منطقه ایشان مستقر شود؛ امّا پیامبر از آنها می‌خواست زمام شتر را رها کنند تا مسیری را که ماموریت دارد بپیماید. بنی حارث نیز چون در این مسیر قرار داشتند از پیامبر چنین درخواستی کرده بودند.


از نخستین مسلمانان بنی حارث در پیمان عقبه دوم یاد شده است؛ پیمانی که زمینه مهاجرت پیامبر را فراهم آورد. در آن پیمان ۷ تن از مسلمانان ایشان با پیامبر بیعت کردند تا از وی حمایت کنند. پیامبر از میان بیعت کنندگان ۱۲ نقیب برگزید که نمایندگان ایشان در میان مسلمانان یثرب باشند. بنی حارث از معدود قبایلی بود که از دو نقیب برخوردار بود: سعد بن ربیع و عبدالله بن رواحه .
[۱۷] السیرة النبویه، ج۲، ص۴۴۳.
[۱۸] النسب، ص۲۸۰.



مشهورترین مهاجری که نزد بنی حارث و در منطقه سُنْح مستقر شد ابوبکر بود. وی آنجا با یکی از زنان بنی حارث ازدواج کرد.


بنی حارث در حمایت از پیامبر و آیین اسلام نقش قابل توجهی دارند، چنان که پیامبر ایشان را از معدود قبایل برتر یثرب معرفی کرده است.
[۲۱] صحیح البخاری، ج۴، ص۲۷۱.
۹ تن از ایشان در بدر حضور داشتند و یک تن از آنها در این نبرد به شهادت رسید.
[۲۲] السیرة النبویه، ج۲، ص۶۹۲-۷۰۷.
[۲۳] المغازی، ج۱، ص۱۴۶.
[۲۴] المغازی، ج۱، ص۱۶۵.
از مجموع ۷۰ و اندی شهدای احد ۳ تن از بنی حارث بودند.
[۲۶] السیرة النبویه، ج۳، ص۱۲۵.
ایشان در نبردهای دیگر نیز شرکت داشتند.
[۲۷] تاریخ المدینه، ج۱، ص۱۹۲.
[۲۹] المغازی، ج۲، ص۷۶۹.



از معروف‌ترین افراد این قبیله می‌توان به ابوسعید خُدْری
[۳۰] الاستیعاب، ج۴، ص۲۳۵.
از جهادگران و بزرگان انصار، عبدالله بن رواحه جانشین دوم جعفر بن ابی طالب برای فرماندهی سپاه در نبرد موته ، که در همین جنگ به شهادت رسید،
[۳۱] الاستیعاب، ج۳، ص۳۳.
سعد بن ربیع نقیب ـ برگزیده در پیمان عقبه دوم ـ و شهید اُحد ،
[۳۲] الاستیعاب، ج۲، ص۱۵۶.
عقبة بن عمرو والی امیرمؤمنان ، علی علیه‌السّلام بر کوفه در زمان نبرد صفین ، قرظة بن کعب والی امام علی بر کوفه در نبرد جمل ،
[۳۶] انساب الاشراف، ج۳، ص۲۹.
عمرو بن قرظة بن کعب شهید کربلا ،
[۳۸] اللهوف، ص۱۳۲.
نعمان بن بشیر والی کوفه در زمان معاویه و یزید یاد کرد.
[۴۰] المقتضب، ص۲۲۷.
ابن سعد از ۱۵ تن از زنان حارثی نام برده که با پیامبر بیعت کرده‌اند.


الاستیعاب فی معرفة الاصحاب؛ انساب الاشراف؛ بحارالانوار؛ البدایة و النهایه؛ تاریخ الاسلام و وفیات المشاهیر و الاعلام؛ تاریخ خلیفة بن خیاط؛ التاریخ الکبیر؛ تاریخ المدینة المنوره؛ تفسیر القرآن العظیم، ابن ابی حاتم؛ جامع البیان عن تاویل آی القرآن؛ الجامع لاحکام القرآن، قرطبی؛ جمهرة انساب العرب؛ السیرة النبویه، ابن هشام؛ صحیح البخاری؛ الطبقات الکبری؛ الکامل فی التاریخ؛ کتاب الاصنام (تنکیس الاصنام)؛ کتاب النسب؛ اللهوف فی قتلی الطفوف؛ معجم البلدان؛ المغازی؛ المقتضب من کتاب جمهرة النسب؛ مقتل الحسین علیه‌السّلام؛ وفاء الوفاء باخبار المصطفی صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم؛ وقعة صفین.


۱. تاریخ الاسلام، ج۱، ص۳۰۳.
۲. جمهرة انساب العرب، ص۳۶۱.    
۳. المقتضب، ص۲۲۶.
۴. جمهرة انساب العرب، ص۳۳۸.    
۵. جمهرة انساب العرب، ص۳۶۱.    
۶. المقتضب، ص۲۲۶-۲۲۷.
۷. جمهرة انساب العرب، ص۳۶۱.    
۸. السیرة النبویه، ج۱، ص۲۸۸.
۹. الکامل، ج۱، ص۶۶۲.    
۱۰. البدایة والنهایه، ج۳، ص۱۹۰.    
۱۱. الاصنام، ص۱۴.
۱۲. السیرة النبویه، ج۲، ص۴۴۲.
۱۳. وفاء الوفا، ج۱، ص۱۹۸-۱۹۹.
۱۴. السیرة النبویه، ج۲، ص۳۴۳.
۱۵. وفاء الوفا، ج۱، ص۱۹۸.    
۱۶. بحارالانوار، ج۱۹، ص۱۲۳.    
۱۷. السیرة النبویه، ج۲، ص۴۴۳.
۱۸. النسب، ص۲۸۰.
۱۹. الطبقات، ج۳، ص۱۳۰.    
۲۰. جمهرة انساب العرب، ص۳۶۱.    
۲۱. صحیح البخاری، ج۴، ص۲۷۱.
۲۲. السیرة النبویه، ج۲، ص۶۹۲-۷۰۷.
۲۳. المغازی، ج۱، ص۱۴۶.
۲۴. المغازی، ج۱، ص۱۶۵.
۲۵. الطبقات، ج۳، ص۴۰۸.    
۲۶. السیرة النبویه، ج۳، ص۱۲۵.
۲۷. تاریخ المدینه، ج۱، ص۱۹۲.
۲۸. الطبقات، ج۲، ص۱۱۵.    
۲۹. المغازی، ج۲، ص۷۶۹.
۳۰. الاستیعاب، ج۴، ص۲۳۵.
۳۱. الاستیعاب، ج۳، ص۳۳.
۳۲. الاستیعاب، ج۲، ص۱۵۶.
۳۳. معجم البلدان، ج۱، ص۳۵۸.    
۳۴. وقعة صفین، ص۱۲۱.    
۳۵. تاریخ ابن خیاط، ص۱۵۲.    
۳۶. انساب الاشراف، ج۳، ص۲۹.
۳۷. مقتل الحسین علیه‌السّلام؛ ص۱۳۱.    
۳۸. اللهوف، ص۱۳۲.
۳۹. التاریخ الکبیر، ج۸، ص۷۵.    
۴۰. المقتضب، ص۲۲۷.
۴۱. الطبقات، ج۸، ص۲۶۸-۲۷۵.    



دائرة المعارف قرآن کریم، برگرفته از مقاله«بنی حارث در قرآن»    



جعبه ابزار