دارالبغی (فقه سیاسی)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
دارالبغی بَغی در لغت به معنای
ظلم،
تجاوز و نافرمانی است.
در اصطلاح
فقه سیاسی اسلامی،
باغی به
مسلمانی گفته میشود که با نافرمانی از امام یا
حکومت اسلامی بر ضد آن قیام کند.
دارالبغی به سرزمینی اطلاق میشود که گروهی از مسلمانانِ ساکن آن علیه
حاکمیت امام شورش کرده باشند.
فقها برای تحقق عنوان بغی شرایطی مانند سازمانیافتگی و قدرت نظامی شورشیان، خروج از حوزه اقتدار حکومت، قیام عملی علیه امام و وجود نوعی برداشت اجتهادی یا تأویل در انگیزه آنان ذکر کردهاند.
با این حال، درباره برخی از این شرایط میان فقیهان اختلافنظر وجود دارد.
تعریف لغوی: بغی در لغت به معناى ظلم و تجاوز و نافرمانى آمده است.
تعریف اصطلاحی: در اصطلاح فقه سياسى، باغى به مسلمانى گفته مىشود كه با دولت اسلامى مخالفت كند و دست به نافرمانى زده و بر عليه
امام قيام كند.
به همين لحاظ دارالبغى به
سرزمین، شهر و كشورى اطلاق مىشود كه مردم آن با وجود اعتقاد اسلامى كه دارند، بر
دولت اسلامی بشورند و حاكميت امام را به مخاطره افكنند.
فقها براى صدق عنوان بغى و باغى چهار شرط قائل شدهاند که عبارتند از:
تعدادشان به اندازهاى باشد كه جلوگيرى از آنها و متفرق كردن و دفع شرشان جز با طرق نظامى امكانپذير نباشد.
به تعبير ديگر داراى تشكيلات منسجم بوده و از جمعيت متشكلى برخوردار باشند.
از حوزه
اقتدار امام خارج باشند، بهطورىكه در سرزمينى به سر برند كه تحت كنترل دولت اسلامى نباشند.
دست به مخالفت و نافرمانى بزنند و بر عليه امام قيام كنند.
علت مخالفت و نافرمانيشان اغراض مادى و دنيوى نباشد، بلکه دليل اشتباهى كه در
اجتهاد و برداشت از مسائل اسلامى مرتكب شده و ديدگاه متفاوتى پيدا كردهاند، دست به مخالفت با امام زده و عليه دولت اسلامى قيام كرده باشند.
تعريف و شرايط ذكر شده را نمىتوان از مسائل مورد اتفاق فقهى تلقى كرد؛ زيرا فقهايى چون
صاحب جواهر در برخى از اين قيود و شرايط ترديد كرده و مناقشه روا داشتهاند.
•
عمید زنجانی، عباسعلی، فقه سیاسی، ج۳، ص۳۲۸-۳۲۹.
