مقایسه نظام امامت بالاصاله و امامت ولی فقیه (فقه سیاسی)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
نظام امامت بالاصاله و امامت ولی فقیه شامل
رهبری معصوم با ویژگیهای فوقالعاده،
عصمت و اختیارات اختصاصی الهی است.
در نظام
ولایت فقیه،
فقیه جامعالشرایط به عنوان نائب امام معصوم مسئولیتهای اجتماعی و سیاسی دارد، اما فاقد ویژگیهای اختصاصی و عصمت معصوم است.
مردم در انتخاب
ولی فقیه آزادی دارند و میتوانند از میان فقهای واجد شرایط، رهبر شایسته را برگزینند.
این نظام ترکیبی از
حاکمیت الهی و مشروعیت مردمی است و زمینه اجرای
احکام و
عدالت اسلامی را فراهم میکند.
در نظام سياسى مبتنى بر ولايت فقيه گرچه فقيه به عنوان
ولی امر از كليه اختيارات و مسئوليتهاى ناشى از اداره جامعه اسلامى و اجراى احكام الهى كه براى
پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) و امام معصوم (علیهالسلام) ثابت است، برخوردار مىباشد، ولى در مقايسه دو نظام
امامت فقيه با امامت بالاصاله معصومين (عليهمالسلام) (امامت اصلى) تفاوتهاى نيز وجود دارد كه ما در اينجا ذكر چند مورد آن را لازم مىدانيم:
۱. ويژگى نظام «
امامت اصلى» صفات برجسته و فوقالعاده رهبرى معصوم است كه او را نه تنها به عنوان رهبر بلكه به صورت يک نمونه كامل انسانى و اسوه و الگو مطرح مىكند.
۲. اختيارات و قدرتهاى اختصاصى رهبرى در نظام «
امامت اصلى» كه فقيه از آن محروم است، مانند ولايت تكوينى و
هدایت به امر
(يَهْدُونَ بِأَمْرِنا) و نظائر آن كه با دليل خاص تنها در مورد پيامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) و امام معصوم (علیهالسلام) ثابت مىگردد.
۳. بر اساس تفكر توحيدى در مراحل قوس نزولى ولايت، اختيارات و آزادیهاى مردم بيشتر تجلى مىكند، زيرا در مرحله نخست
ولایت كه
انسان در برابر قدرت مطلق و
حاکمیت بىچون و چراى
خدا قرار مىگيرد جاى اظهار وجودى براى او نمىماند (اين التراب و رب الارباب) ولى در مرحله دوم كه ولايت به رسولان يا امامان تنزل مىيابد بشر در پذيرفتن آن آزادى مىيابد و بعد فطرى اختيار و آزادى انسان تجلى مىيابد و ميدان چون و چرا پيدا مىكند كه راه ايمان بپيمايد يا راه كفر و شرک
(لاَ إِكْرَاهَ فِي الدِّينِ) ، ولى اين آزادى محدود است زيرا در صورت
ایمان، در تعيين شخص پيامبر و امام معصوم نمىتوانند از خود اختيارى داشته باشند.
در سومين مرحله نزولى ولايت، آزادى مردم بيشتر مىشود و مىتوانند از ميان چند
فقیه جامعالشرائط، بهترين آنان را انتخاب نمايند و به اين ترتيب مردم از آزادى و
حق انتخاب در هر دو مرحله برخوردار مىشوند و اعمال حق
حاکمیت الهى و حق حاكميت مردم از يک طريق و به صورت همگون و كامل امكانپذير مىگردد.
•
عمید زنجانی، عباسعلی، فقه سیاسی، ج۲، ص۲۶۸-۲۶۹.
