ویژگیهای بغاة (فقه سیاسی)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
ویژگیهای بغاة، بُغات در
فقه سیاسی اسلام به گروهی سازمانیافته گفته میشود که با اندیشه یا اقدام شورشی علیه امام یا
حکومت اسلامی قیام کرده و
حاکمیت آن را به چالش میکشند.
این مفهوم ریشه در
قرآن، به ویژه
آیه ۹
سوره حجرات و نیز در روایات نبوی مانند
حدیث «تقتلک الفئة الباغیة» دارد.
در متون فقهی، مصادیقی مانند گروههای شورشی در
دارالاسلام، جریانهای برانداز یا تجزیهطلب، حرکتهای نفوذی و قیامهای مسلحانه از نمونههای بغات به شمار آمدهاند.
گروه متشكلى كه براساس يک تفكر انحرافى در برابر امام (
دولت اسلامی) شورش كنند و مردم را به قيام عليه امام دعوت نمايند و حاكميت
دولت اسلامى را به مخاطره افكنند و با خطمشى و سياست براندازى، جريانى را در
جامعه اسلامی به وجود آورند، بغاة ناميده مىشوند.
اين واژه سياسى در اسلام، هم ريشه قرآنى و همريشه در
حدیث نبوی دارد.
قرآن به هنگام وقوع درگيرى بين دو گروه (طائفه) از مؤمنين، بقيه
امت اسلام را موظف به اصلاح و برقرار كردن
صلح عادلانه بين دو گروه متخاصم كرده است و در صورت بروز تعدى از جانب يكى از آن دو گروه، طرف متجاوز را
باغی ناميده است.
(وَ إِنْ طٰائِفَتٰانِ مِنَ اَلْمُؤْمِنِينَ اِقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمٰا فَإِنْ بَغَتْ إِحْدٰاهُمٰا عَلَى اَلْأُخْرىٰ فَقٰاتِلُوا اَلَّتِي تَبْغِي) در حديث نبوى آمده است كه عمار را فئه باغيه به
قتل خواهد رسانيد.
«يا عمار تقتلك الفئه الباغيه» روايات متعددى در اين زمينه تحت عنوان فئه باغيه از
ائمه معصومین (عليهمالسلام) نقلشده است.
براين اساس مىتوان موارد زير را از مصاديق باغى دانست:
احزاب و گروههايى كه در دارالاسلام از اطاعت امام سرپيچى مىكنند و دست به قيام عليه دولت مىزنند و فرمانبردارى خود را موكول به ايجاد تغييرات و اصلاحات مورد نظر خود مىكنند.
احزاب و گروههايى كه با تحريک، مردم را به شورش و قيام عليه امام با قصد سرنگون كردن حكومت اسلامى، ايجاد هرج و مرج و نقض حاكميت اسلام را دارند، بدون آنكه طرحى براى به دست گرفتن قدرت داشته باشند.
احزاب و سازمانهايى كه به منظور تجزيه قسمتى از دارالاسلام و جداكردن آن از حاكميت امام دست به شورش و تحريک مردم مىزنند و با مخالفت و نافرمانى از امام، مركزيت حكومت اسلامى را نقض و خواستار سياست ملوکالطوایفى يا ايجاد دولت جديد در بخشى از دارالاسلام هستند و هدف خود را از راه تضعيف دولت اسلامى و ايجاد تفرقه، بدبينى و در نهايت سلب حاكميت در قلمروى موردنظر دنبال مىكنند.
جمعيتى كه با تشكيلات سازمانيافته با اعمال فشار سياسى، تبليغاتى، راهاندازى توطئهها از خارج دارالاسلام و نفوذ در داخل بخواهند به صورت يک حركت خزنده مردم را عليه امام بشورانند، حاكميت دولت اسلامى را نقض و حكومت را ساقط كنند.
احزاب و سازمانهایى كه بخواهند يكى از اهداف ذكر شده را از طريق اعمال قوه قهريه از خارج يا داخل
کشور اسلامی دنبال و عليه امام مسلحانه قيام كنند.
گروهى كه پس از درگيرى با گروهى ديگر و ايجاد
صلح عادلانه بين آن دو توسط گروه سوم دست به
تجاوز عليه رقيب خود بزند.
•
عمید زنجانی، عباسعلی، فقه سیاسی، ج۳، ص۳۳۶-۳۳۷.
