دبر

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



دبر به ضم دال و باء به مقعد یا مخرج غائط و مدفوع گفته می شود.


معنای اصطلاحی دبر

[ویرایش]

دبر یعنی مخرج غائط یا مقعد.

موارد کاربرد دبر در فقه

[ویرایش]

عنوان یاد شده در بسیارى از ابواب نظیر طهارت، صلات، صوم، حج، نکاح، طلاق، و حدود به کار رفته است.

احکام دبر

[ویرایش]


← دبر عورت است


عورت بودن دبر: دبر مانند قبل عورت به شمار مى‏رود
و تمامى احکام عورت از قبیل وجوب پوشاندن آن در نماز و از هر بیننده محترم جز همسر، مالک (مذکر) و کنیز و کودک غیر ممیز، بر آن مترتّب است .
[۴] العروة الوثقى‏ ج ۱،ص ۳۰۵


← آمیزش در دبر


آمیزش در دبر: بنابر مشهور، آمیزش با زوجه و هر زنى که آمیزش با او از قُبُل جایز است، مانند کنیز، از دبر نیز جایز است؛ لیکن با کراهت شدید، بویژه در صورت ناخشنودى زن.
همچنین بنابر مشهور آمیزش با زوجه از دبر در حال حیض کراهت دارد.

← لواط


آمیزش با مرد در دبر لواط به شمار مى‏رود و از گناهان کبیره و موجب ثبوت حد لواط است؛

← لواط با زن اجنبی زناست


چنان که آمیزش با زن اجنبی از دبر حرام و بنابر مشهور زنا محسوب مى‏شود و موجب ثبوت حد زنا است

← آمیزش از دبر با همسر قبل از نه سالگى


آمیزش از دبر با همسر قبل از نه سالگى بنابر تصریح برخى همچون قُبُل حرام است.

← آمیزش با حیوان


در احکام و آثار مترتّب بر آمیزش با حیوان، تفاوتى میان قُبُل و دُبُر نیست چنان که در حرمت آمیزش بر روزه دار بنابر مشهور و مُحرم تفاوتى میان آن دو وجود ندارد.

آثار آمیزش در دبر

[ویرایش]

آثار آمیزش در دبر: تمامى آثار آمیزش از قُبُل، از قبیل تحقق جنابت بنابر قول مشهور، حرمت ازدواج، ثبوت همه مهر، عده و الحاق فرزند بر آمیزش از دبر نیز مترتّب است؛ مگر تحقق احصان و حلال شدن زن سه طلاقه بر همسر سابقش و نیز تحقق رجوع در ایلاء که آمیزش از دبر کافى نیست و تنها با آمیزش از قُبُل محقق مى‏شوند.
[۲۷] مسالک الافهام ج۱۰،ص ۱۵۸- ۱۵۹
همچنین وطی در دبر زوجه کفایت از آمیزش واجب در چهار ماه نمى‏کند.
[۲۸] العروة الوثقى‏ ج۵،ص ۵۰۴- ۵۰۵.
[۲۹] مستمسک العروة ج۱۴،ص ۶۷


آیا عدم تمکین زوجه نسبت به آمیزش از دبر نشوز است؟

[ویرایش]

آیا عدم تمکین زوجه نسبت به آمیزش از دبر نشوز محسوب مى‏شود یا نه؟ مسئله اختلافى است.
[۳۱] مدارک العروة (اشتهاردى)ج ۲۹،ص ۱۴۰


احکام متفرقه دبر

[ویرایش]

سایر احکام: گذاشتن مقدارى پنبه در دبر میت در صورت احتمال خروج نجاست از آن، مستحب است.
لمس کردن دبر و حتّى باطن آن موجب بطلان وضو نیست؛ هرچند وضو گرفتن پس از آن مستحب است. از برخى قدما بطلان وضو بر اثر لمس آن نقل شده است. برخى نیز در استحباب وضو پس از لمس خدشه کرده‏اند.


پانویس

[ویرایش]
 
۱. جواهر الکلام ج۲،ص ۶     .
۲. جواهر الکلام ج۸،ص ۱۸۲    
۳. جواهر الکلام ج۲،ص ۲- ۶     .
۴. العروة الوثقى‏ ج ۱،ص ۳۰۵
۵. جواهر الکلام ج۲۹،ص ۱۰۳- ۱۱۱     .
۶. العروة الوثقی‌ ج ۵،ص ۵۰۳    
۷. جواهر الکلام ج۳،ص ۲۲۸    .
۸. جواهرالکلام ج۴۱،ص۳۷۴-۳۷۸    
۹. جواهرالکلام ج۴۱،ص۲۶۰    
۱۰. جواهرالکلام ج۲۹،ص۴۱۶    
۱۱. جواهرالکلام ج۳۶،ص ۲۸۴     .
۱۲. جواهرالکلام ج ۴۱،ص ۶۳۶    
۱۳. جواهرالکلام ج۱۶،ص ۲۱۹- ۲۲۰    .
۱۴. جواهرالکلام ج۱۸،ص ۲۹۷    
۱۵. جواهرالکلام ج۲۰،ص ۳۴۹- ۳۵۱    .
۱۶. جواهرالکلام ج۳،ص ۳۱     .
۱۷. الحدائق الناضرةج ۳،ص ۴    
۱۸. جواهر الکلام ج ۲۹/ ۳۴۹.    
۱۹. جواهرالکلام ج۳۱،ص ۷۵    .
۲۰. جواهرالکلام ج۳۲،ص ۱۲۰     .
۲۱. جواهرالکلام ج۳۲،ص ۲۱۱- ۲۱۳    
۲۲. جواهرالکلام ج۳۱،ص ۲۲۲     .
۲۳. جواهرالکلام ج ۲۹/ ۱۱۰    
۲۴. جواهرالکلام ج۴۱،ص۲۷۲    .
۲۵. جواهرالکلام ج۳۲،ص ۱۶۰- ۱۶۱    .
۲۶. جواهرالکلام ج۳۳،ص ۳۳۰     .
۲۷. مسالک الافهام ج۱۰،ص ۱۵۸- ۱۵۹
۲۸. العروة الوثقى‏ ج۵،ص ۵۰۴- ۵۰۵.
۲۹. مستمسک العروة ج۱۴،ص ۶۷
۳۰. جواهر الکلام ج۳۱،ص ۳۰۳     .
۳۱. مدارک العروة (اشتهاردى)ج ۲۹،ص ۱۴۰
۳۲. جواهر الکلام ج ۴،ص ۲۰۶- ۲۰۷    .
۳۳. جواهرالکلام ج۱،ص ۴۱۷- ۴۱۸.    
۳۴. الحدائق الناضرة ج۲،ص ۱۱۲- ۱۱۵    .


منبع

[ویرایش]

فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج‌۳، ص ۵۸۴    



جعبه ابزار