• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

اقامت‌

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



ماندن در مکانی را اِقامت می‌گویند و احکام آن در باب صلات، آمده است.




مقیم به معنای اقامت کننده است و گاه تنها به کسی که در وطن اقامت دارد و گاه به اعم از او و مسافری که با شرایطی خاص در غیر وطن اقامت گزیده است، گفته می‏شود.



محل اقامت، یا وطن مقیم است و یا مکانی که مسافر آن را به طور موقّت محل اقامت خویش قرار داده است.



ماندن مسافر به قصد ده روز یا بیشتر، و یا با علم به ماندن این مدت در مکانی موجب قطع سفر او است؛ بدین معنا که احکام مقیم در وطن بر او بار می‏شود و نمازش تمام و روزه‌اش صحیح است.



اگر مسافر بدون قصد اقامت سی روز در محلی بماند، بعد از سی روز باید نماز را تمام بخواند.
[۲] العروة الوثقی ج۲، ص۱۵۷.




مراد از ده روز، ده روز تمام با شبهای میان آنها است و شبهای اول و آخر جزء آن به شمار نمی‏رود؛ از این رو، ماندن ده روز و نُه شب برای کسی که از آغاز روز ـ یعنی زمان طلوع فجر صادق یا طلوع خورشید، بنابر اختلاف نظر در آغاز روز ـ قصد اقامت ده روز نماید کافی است.
[۴] العروة الوثقی ج۲، ص۱۴۴.

در کافی بودن تلفیق قسمتی از روز با قسمتی از روز دیگر اختلاف است. قول به کفایت، منسوب به مشهور است. بنابر این قول، پایان ده روز برای مسافری که هنگام ظهر قصد اقامت کرده، ظهر روز یازدهم است.
[۶] مهذب الاحکام ج۹، ص۲۴۵.




برای اینکه اقامت ده روز قاطع سفر باشد، وحدت محل اقامت، در این ده روز شرط است. از این رو، در صورت تعدّد محل اقامت، سفر قطع نمی‏شود.



در شرط بودن وحدت محلّه در شهرهای بسیار بزرگ، مانند تهران اختلاف است؛ به این معنا که در شهرهای بزرگ آیا قصد اقامت باید در محلّه‏ای از محلّه‏های آن باشد یا همچون شهرهای کوچک، معیار، وحدت شهر بدون دخالت داشتن کوچکی وبزرگی آن است و قصد اقامت در خود شهر کفایت می‏کند.
[۱۰] العروة الوثقی ج۲، ص۱۴۴.




رفتن از محل اقامت به مزارع و باغستانهایی که از حدود آن محل به حساب می‏آید، اگر به اندازه‏ای باشد که عرف آن را با صدق اقامت در یک مکان منافی نداند، به نیت اقامت ضرر نمی‏رساند.



خروج از محلّ اقامت به بیشتر از چهار فرسخ موجب به هم خوردن قصد اقامت می‏شود. در حکم خروج به مقدار کمتر از این مسافت، اختلاف است. منشأ آن در اشتراط وحدت مکان اقامت نهفته است؛ بدین معنا که خروجِ چه مقدار از مسافت، عنوان اقامت در یک مکان را مخدوش می‏کند؟
[۱۲] العروة الوثقی ج۲، ص۱۴۵.




اگر شخص پس از قصد اقامت ده روز و پیش از خواندن نماز چهار رکعتی، مانند نماز ظهر از قصد خود برگردد، احکام مسافر، و اگر پس ازخواندن نماز یاد شده برگردد، احکام مقیم را دارد. در الحاق روزه واجب به نماز چهار رکعتی در ثبوت حکم مزبور، اختلاف است.



اتمام نمازهای یومیه، صحّت روزه، وجوب نماز جمعه ـ در فرض قول به وجوب آن ـ ثبوت نوافلی که در سفر ساقط می‏شود و ثبوت دیگر احکام مقیم در وطن.
[۱۶] العروة الوثقی ج۲، ص۱۴۹.




به قول مشهور، اگر آفاقی دو سال در مکه اقامت کند، حج وی به حج اهل مکه اِفراد یا قِران تبدیل می‏شود.
[۱۸] العروة الوثقی ج۲، ص۵۳۷.




اگر مسلمانی در بلاد کفر قادر به اظهار اسلام و شعائر آن نباشد، باید در صورت امکان، به جای دیگر هجرت کند و اقامت در آن جا جایز نیست






 
۱. جواهر الکلام ج۱۴،‌ ص۳۰۳.    
۲. العروة الوثقی ج۲، ص۱۵۷.
۳. جواهر الکلام ج۱۴، ص۳۱۱.    
۴. العروة الوثقی ج۲، ص۱۴۴.
۵. جواهر الکلام ج۱۴، ص۳۱۲-۳۱۳.    
۶. مهذب الاحکام ج۹، ص۲۴۵.
۷. جواهر الکلام ج۱۴، ص۳۰۴.    
۸. مستمسک العروة ج۸، ص۱۱۷.    
۹. جواهر الکلام ج۱۴، ص۳۰۷.    
۱۰. العروة الوثقی ج۲، ص۱۴۴.
۱۱. جواهر الکلام ج۱۴،‌ ص۳۰۴-۳۰۵.    
۱۲. العروة الوثقی ج۲، ص۱۴۵.
۱۳. مستمسک العروة ج۸، ص۱۱۸-۱۱۹.    
۱۴. جواهر الکلام ج۱۴، ص۳۲۱-۳۲۲.    
۱۵. مستمسک العروة ج۸، ص۱۲۴-۱۲۵.    
۱۶. العروة الوثقی ج۲، ص۱۴۹.
۱۷. مستمسک العروة ج۸، ص۱۳۱.    
۱۸. العروة الوثقی ج۲، ص۵۳۷.
۱۹. جواهر الکلام ج۲۱، ص۳۴.    




فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۶۲۹-۶۳۱.    



جعبه ابزار