خضر (سبزیجات)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



خَضِر به فتح خاء و کسر ضاء همان سبزیجات است. از احکام آن در بابهای زکات، حج، تجارت، مساقات و لقطه سخن گفته‏اند.


معنی خضر

[ویرایش]

خضر به انواع سبزی که در زمین ریشه ندارند اطلاق می‏شود، مانند سبزیها، خیار، خربزه و بادمجان.

احکام خضر

[ویرایش]


← خضر در زکات


پرداخت زکات آنچه از زمین می‏روید و با کیل یا وزن داد و ستد می‏گردد در غیر گندم، جو، خرما و کشمش، مستحب است. خضر همچون سبزیها، خیار و بادمجان که زود فاسد می‏شوند از این حکم استثنا شده‏اند؛ بدین معنا که پرداخت زکات آنها استحباب ندارد.

← خضر در حج


در لزوم اجتناب محرم از سبزیهای خوش بو، همچون ریحان و نعنا اختلاف است. برخی معاصران، احتیاط را در اجتناب از آن، و برخی، خوردن آن بدون بوییدن را بی اشکال دانسته‏اند.
[۵] مناسک حج (مراجع) ص۵۲۳.


← خضر در تجارت


اگر کسی کالایی را که زود فاسد می‏شود، مانند سبزیها، بفروشد، در صورتی که خریدار آن را تحویل نگرفته و بهای آن را نپرداخته است، تا شب صبر می‏کند و با داخل شدن شب می‏تواند معامله را فسخ نماید.
خرید و فروش خضر همچون خیار، خربزه و بادمجان قبل از به ثمر نشستن‏ جایز نیست؛ لیکن پس از ریزش گل آن و نمایان شدن میوه‏اش به صورت یک برداشت یا بیشتر صحیح است. مرجع تشخیص مقدار یک برداشت عرف است؛ لیکن معامله سبزیهایی همچون هویج و شلغم که میوه‏شان در دل زمین است به جهت مجهول بودن بنابر قول گروهی صحیح نیست.برخی آن را صحیح دانسته‏اند.
خرید و فروش خضر همچون تره و نعنا که پس از چیدن دوباره می‏رویند پس از رویش به صورت یک چین یا بیشتر صحیح است.
بنابر مشهور، کسی که درخت میوه یا خضر در مسیر عبورش قرار دارد با شرایطی- از جمله عدم علم یا ظن به نارضایتی صاحبش- می‏تواند به قدر متعارف از آن بخورد.

← خضر در مساقات


مساقات بر درختان صحیح است؛ لیکن بر مثل خضر که در زمین ریشه ثابت ندارند صحیح نیست.

← خضر در لقطه


چیزی را که انسان پیدا کرده، چنانچه از فاسد شدنیها همچون خضر باشد، می‏تواند پس از تعیین قیمت و به ذمه گرفتن آن در آن تصرّف کند.
[۱۲] مهذّب الاحکام ج۲۳، ص۳۲۹-۳۳۰.


پانویس

[ویرایش]
 
۱. جواهر الکلام ج۱۵، ص۶۹-۷۰.    
۲. العروة الوثقی ج۴، ص۶۲-۶۳.    
۳. العروة الوثقی ج۴، ص۹۶.    
۴. جواهر الکلام ج۱۸، ص۳۲۷-۳۲۸.    
۵. مناسک حج (مراجع) ص۵۲۳.
۶. کتاب المکاسب ج۵، ص۴۲۱.    
۷. جواهر الکلام ج۲۴، ص۷۷-۷۹.    
۸. الدروس الشرعیة ج۳، ص۲۳۸.    
۹. جواهر الکلام ج۲۴، ص۷۹.    
۱۰. جواهر الکلام ج۲۴، ص۱۲۷-۱۳۲.    
۱۱. جواهر الکلام ج۲۴، ص۵۳.    
۱۲. مهذّب الاحکام ج۲۳، ص۳۲۹-۳۳۰.


منبع

[ویرایش]

فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت، ج۳، ص۴۶۴-۴۶۵.    




جعبه ابزار