شیعه امامیه اثنی عشریه

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



امامیه اثنی‌عشریه
شیعه دوازده امامی
معتقدین به امامت
ائمهأئمه پیشوایان معصوم -علیهم السلام- شیعیان می باشند
دوازدگانه از تا
امام مهدی (عجل‌الله‌تعالی‌فرجه)امام مهدی (علیه‌السلام) (متولد ۲۵۵ یا ۲۵۶ه
می‌باشند و هرجا امامیه به صورت مطلق عنوان گردد و یا لفظ
شیعهپس از رحلت پیامبر (ص) مسلمانان به دو فرقه «شیعه» و «اهل سنت» تقسیم شدند
به صورت مطلق بیان شود منظور اثنی‌عشریه هستند. آنها را یا
جعفریهجَعفریه، نام‌ مشترک‌ چند فرقه اسلامی‌ می‌باشد
،
اهل ایمانبا در نظر گرفتن ایمان و تعریف آن می‌توان گفت که اهل ایمان کسانی هستند که ایمان صحیحیی به عقائد اسلامی داشته و در عمل نیز از فرامین الهی کوتاهی نمی‌کنند
، و نیز نامیده‌اند. امامیّه از فرقه‌های کلامی اسلامی و نام همه یا گروهی از
شیعهپس از رحلت پیامبر (ص) مسلمانان به دو فرقه «شیعه» و «اهل سنت» تقسیم شدند
می‌باشد. لذا امامیه یا اثنی‌عشریه مکتبی در برابر
اهل سنتاهل سنت اصطلاحی است در علم ملل و نحل که بر گروهی از مسلمانان اطلاق می شود
است. ‌


ماهیت امامیه اثنی‌عشریه



اماميّه، نام عمومى فرقه‌هایى است كه به امامت و فرزندان او (علیهم‌السّلام) معتقدند. از دیدگاه آنان، جهان، نمى‌تواند از امام تهى باشد. آنان، چشم به راه خروج واپسین امام هستند كه در
آخر الزمانبه واپسین دوران جهان، آخرالزمان گفته می شود؛ که به طور اخص منظور از آن دوران نزدیک ظهور امام زمان (عجل الله فرجه الشریف) می باشد
ظهور مى‌كند و جهان را پس از آن‌كه پر از ستم و بیداد شده است، سرشار از عدل و داد مى‌فرماید.
امامتامامت رهبری امت اسلامی پس از پیامبر گرامی اسلام (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) ==پنج محوردر بحث امامت== مباحث امامت بر پنج محور کلی استوار است: ۱
در مذهب
شیعهپس از رحلت پیامبر (ص) مسلمانان به دو فرقه «شیعه» و «اهل سنت» تقسیم شدند
از ارکان اعتقادی محسوب می‌شود. چرا که منکرین این در مذهب واقع نمی‌شوند. امامت در این مذهب به‌طور کامل و معین شامل دوازده تن می‌باشد که در طول دو قرن و نیم، استمراری هدفمند و جریانی پویا بر آن حاکم بود. مخالفین شیعه به طور مشخص در مساله امامت با شیعه
تضادمراد رابطه بین دو امر وجودى یا دو قضیه کلّیه غیر قابل جمع است
دارند. شیعه مخالفین و منکرین امامت حقه را از خود نمی‌داند و بر این مخالفین، امامیه و یا اثنی‌عشریه اطلاق نمی‌کند مانند تمامی فرق اهل سنت و منحرف شدگان از مکتب شیعه مثل
کیسانیهنام فرقه کیسانیه، از کیسان گرفته شده است؛ در شخصیت کیسان اختلاف است ولی فرقه کیسانیه در اعتقاد به این که محمد بن حنفیه فرزند امیرالمؤمنین علی (علیه‌السّلام) امام، پیشوا و واجب الاطاعه می‌باشد مشترک می‌باشند
،
زیدیه ياران زید بن علی بن الحسین (ع) را گويند كه پس از امام زین العابدین پسرش زيد را امام دانستند
،
اسماعیلیهاسماعیلیه، فرقه‌ای از شیعه است که پس از امام صادق (علیه‌السّلام) در امامت حضرت موسی بن جعفر با امامیه به اختلاف افتادند و امامت ایشان را نپذیرفتند و قائل به امامت اسماعیل فرزند امام صادق (علیه‌السّلام) شدند
،
فطحیهفطحیه به پيروان عبداللّه افطح، فرزند امام صادق (ع) را گويند
،
واقفیهیکی از عواملی که در آسیب شناسی فرق و مذاهب می‌تواند مورد بررسی قرار بگیرد طمع و حب دنیا به مفهوم کلی آن است
و سایر گزافه گویان (مانند
غلاتغُلات، به جماعت غالیان یا اهل غلوّ می‌گویند
).
امامیه، شیعه و اثنی‌عشریه همه مفاهیم تابناک یک
حقیقتحقیقت، به معنای کارگیرى لفظ در معناى وضع شده براى آن گفته می شود
هستند. شیعه امامیه همان مذهب حقی است که
اسلاماسلام، گرویدن به آیین آسمانی حضرت محمد صلّی اللّه علیه و آله را گویند که یکی از ادیان توحیدی و ابراهیمی است و از جامعیت خاصی نسبت به دیگر ادیان برخوردار است
ناب محمدی (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) در آن متجلی شد. معمولا بحث شیعه و یا امامیه را در برابر اهل سنت عنوان می‌کنند و بحث اثنی‌عشریه را در برابر هر
فرقهفرقه ازحیث لغت، معنی گروه و دسته را می‌دهد و فريق، گروه جدا شده از ديگران است
منحرفی که در مساله امامت با امامیه تطابق کامل ندارند عنوان می‌کنند.
البته نویسندگان مغرضی چون شهرستانی و بغدادی برای تضعیف مذهب حقه اثنی عشری از اختلاف زیاد و کثرت فرق در شیعه یاد می‌کنند و به گونه‌ای ناشایست با
تهمتتهمت، گمان بد بردن به كسى، كسى را به بدى متهم كردن، بهتان را گویند
و
افتراءافتراء یکی از رذائل اخلاقی است و به معنای از پیش خود بافتن و نسبت غیر واقع به کسى دادن را گویند
به بزرگان شیعه، آنان‌را سران فرقی منحرف از شیعه معرفی می‌کند مانند زراریه و
یونسیهیونسیّه نام فرقه‌ای از مشبهه شیعه است
و شیطانیه. به علاوه اینکه از عناوین مختلفی مانند شیعه و
رافضهاسامی مختلفی می‌تواند به هر فرقه یا مذهبی اطلاق شود
و اثنی‌عشریه و امامیه و... برای نشان دادن تکثر مکتب شیعه استفاده می‌نمایند. این نوشته‌های مغرضانه برای ایجاد توهم کثرت و
اختلافاختلاف ضد اتفاق است
در شیعه است در حالی که تمام این عناوین، تعابیر مختلفی از یک مکتب می‌باشد که آن هم مکتب امامیه و به تعبیر دیگر شیعه اثنی‌عشریه است. به همین جهت ما نیز در این نوشته از عنوان اثنی‌عشریه استفاده نمودیم تا روشن شود که اثنی‌عشریه همان شیعه و امامیه است.

ریشه معنایی امامیه



«امامیّه» برگرفته از «
امامامام به معنی پیشوا است و از این عنوان در باب‌های بسیاری همچون طهارت، صلات، زکات، خمس، انفال، حج، جهاد، امر به معروف و نهی از منکر، نکاح، اطعمه و اشربه، احیاء موات، ارث، قضاء، حدود، قصاص و دیات، از جهات مختلف سخن رفته است
» که در لغت به معنی
پیشواپیشْوا، نام بخش و شهر مرکز آن در شهرستان ورامین استان تهران می‌باشد
و کسی است که از گفتار او پیروی می‌شود و جمع آن «ائمه» است و یاء در آخر آن یاء نسبت است به معنی منسوب به امام، و چون وصف «فرقه» است مؤنث به کار می‌رود، یعنی فرقه امامیه و مقصود «گروهی است که پس از رحلت از امام منصوب از جانب او پیروی می‌کنند».
بنابراین هر گروهی که پس از پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) به امام منصوب معتقد است، می‌توان آن را امامی نامید. در این صورت واژه امامیه با شیعه مترادف خواهد بود، زیرا شیعه کسی است که از امام منصوب به نام پیروی می‌کنند و او را بر دیگر
صحابهبحث پیرامون صحابه از این جهت ضروری می‌نماید که دین از طریق این افراد به نسل بعدی انتقال یافته است
پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) مقدم می‌دارند، ولی به مرور زمان، (چنانکه خواهیم گفت) امامیه صنفی از
شیعهپس از رحلت پیامبر (ص) مسلمانان به دو فرقه «شیعه» و «اهل سنت» تقسیم شدند
شمرده شده است.

مقصود از اصطلاح امامیه



به گفتار شیخ کوثری محقق کتاب ملطی، مناقشه در اصطلاح نیست، هرگاه مقصود از امامیه، اعتقاد به امام منصوب باشد، کلیه فرق شیعه، امامی بوده و همه را می‌توان امامیه نامید، مگر فرقه های غالی که اصولاً اسلام آن‌ها زیر سؤال است، و اگر مقصود اصطلاح رایج در میان شیعه و غیره باشد، حق این است که امامیه قسمی از شیعه و مرادف با اثنی‌عشریه و اعتقاد به دوازده امام است، و لذا
شیخ مفیدابوعبدالله محمد بن محمد بن نعمان، (۳۳۶ یا ۳۳۸-۴۱۳ ق) مشهور به شیخ مفید و ابن المعلم، متکلم و فقیه و از چهره‌های برجسته شیعه در جهان اسلام در قرن چهارم هجری قمری بود
می‌گوید: امامیه امامت را پس از علی (علیه‌السلام) و حسنین (علیهماالسلام) در اولاد حسین بن علی (علیه‌السلام) متمرکز می‌سازند و امامت را تا
حضرت رضا (علیه‌السلام)امام رضا (علیه السلام) هشتمین امام شیعیان‌ و دهمین تن از چهارده معصوم (علیهم السلام) است
و سپس تا
امام مهدی (علیه‌السلام)امام مهدی (علیه‌السلام) (متولد ۲۵۵ یا ۲۵۶ه
ادامه می‌دهند.
فخر رازیابو عبدالله محمد بن عمر بن حسین بن حسن بن علی طبرستانی رازی، فقیه شافعی، فیلسوف، پزشک، ریاضیدان و منجم، دانشمند علوم معقول و منقول، معروف به امام فخر، ابن الخطیب و فخر رازی، می‌باشد
نیز از همین فکر پیروی کرده و می‌گوید: امامیه گروهی از شیعه است که می‌گویند: امام پس از رسول اکرم، على بن ابى طالب، سپس پسرش حسن، سپس برادرش حسین، علی بن الحسین، و سپس فرزند او محمد باقر و سپس فرزند او جعفر صادق، و سپس فرزند او موسی کاظم و سپس فرزند او علی بن موسی الرضا و سپس فرزندش محمد تقی و سپس فرزند او علی نقی و سپس فرزند او حسن زکی، و سپس فرزند او محمد و او همان امام قائم است که جهان در انتظار اوست.
[۱۰] ملطی، ابن عبدالرحمن، التنبیه والرد علی أهل الأهواء والبدع، مکتبة مدبوس، القاهرة، ۱۹۹۲هـ.


دلایل حقانیت امامیه



در حقانیت شیعه امامیه، از نظر عقلی و نقلی باید بگوییم که:

← دلیل عقلی


از نظر عقلی،
عقلعقل در لغت به معنای امساک و نگاهداری ، بند کردن ، باز ایستادن ، و منع چیزی است
به‌طور کلی چنین
حکم•حکم به ضم حاء و سکون کاف به معنای رأی قاضی است
می‌کند که هر مذهبی که
امامامام به معنی پیشوا است و از این عنوان در باب‌های بسیاری همچون طهارت، صلات، زکات، خمس، انفال، حج، جهاد، امر به معروف و نهی از منکر، نکاح، اطعمه و اشربه، احیاء موات، ارث، قضاء، حدود، قصاص و دیات، از جهات مختلف سخن رفته است
و پیشوای آن از جانب
وحی«وحی به معنای اشاره سریع است و به همین جهت به کارهای سریع وحی گفته می‌شود و به سخنان رمزی و آمیخته با کنایه که با سرعت رد و بدل می‌گردد نیز این واژه اطلاق می‌گردد که گاه با اشاره و گاه با کتابت حاصل می‌شود
معرفی شده باشد، و به پیامبر نزدیک باشد، مؤید به
علم الهیعلم، یكی از صفات جمال و كمال است و در ثبوت این صفت برای خداوند جای هیچ گونه تردیدی نیست
و صالح برای امر
امامتامامت رهبری امت اسلامی پس از پیامبر گرامی اسلام (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) ==پنج محوردر بحث امامت== مباحث امامت بر پنج محور کلی استوار است: ۱
می‌باشد. چنین مکتب و مذهبی برحق است؛ این کبرای کلی را و بسیاری از منابع
اهل سنتاهل سنت اصطلاحی است در علم ملل و نحل که بر گروهی از مسلمانان اطلاق می شود
و شیعه در مورد مذهب شیعه دوازده امامی تایید می‌کنند.

← دلیل نقلی


به تعدادی از آیات و روایاتی که حکم کلی عقل را منطبق بر شیعه در مورد امامت و پیروی از معصوم و اینکه پیشوایان این مورد عنایت خاص الهی و منصوص و معرفی شده از جانب وحی‌اند اشاره می‌شود.

←← آیات مورد استناد


آیهنماز و آباد کردن مساجدخداوند در قرآن کریم حق آباد کردن مساجد را تنها به‌مومنین عطا نموده است، آنجا که فرمود: «انّما یعمر مساجد الله من امن بالله و الیوم الاخر و اقام الصّلوة و آتی الزّکوة و لم یخش الاّ الله فعسی اولئک ان یکونوا من المهتدین؛ مساجد الهی را تنها کسی آباد می‌کند که ایمان به خدا و روز قیامت آورده و نماز را بر پا دارد و زکات را بپردازد و از چیزی جز خدا نترسد، امید است چنین گروهی هدایت یابند»
«الیوم اکملت لکم دینکم و اتممت علیکم نعمتی و رضیت لکم الاسلام دینا»
و یا آیه «یا ایها الذین امنوا اطیعو الله و اطیعو الرسول و اولی الامر منکم...»

←←← اعتراف فخر رازی


فخر رازیابو عبدالله محمد بن عمر بن حسین بن حسن بن علی طبرستانی رازی، فقیه شافعی، فیلسوف، پزشک، ریاضیدان و منجم، دانشمند علوم معقول و منقول، معروف به امام فخر، ابن الخطیب و فخر رازی، می‌باشد
از علمای معروف اهل سنت از این آیه معصوم بودن
اولوا الامراولوا الامر از دو کلمه «اولوا» و «الامر» ترکیب یافته است «اولوا» به معنای صاحبان و مالکان، جمعی است که از لفظ خود مفردی ندارد بعضی گفته‌اند:اسم جمع و مفرد آن «ذو» است اولوا همواره به شکل اضافه به امر محسوس یا معقول به کار می‌رود؛ مانند:اولوا الارحام، اولوا القربی، اولوا‌العلم، اولوا الفضل، اولوا الامر القاموس المحیط، ج‌۲، ص‌۱۷۶۷؛ التحقیق، ج‌۱، ص‌۱۸۰، «اولو» و الامر به معنای فرمان، شأن (کار) و شیئ است نثر طوبی، ج‌۱، ص‌۳۳؛ المنجد، ص‌۱۷، «امر» شاید بتوان گفت از میان این معانی معنای اصلی و جامع امر، شیئ است که با توجه به سیر تطور و تحول لغت به معنای شیئ خاص (کار) و منشأ تحقق کار (فرمان) نیز دانسته شده است با توجه به معنای لغوی الامر می‌توان برای اولوا الامر معانی ذیل را برشمرد:صاحبان دستور، صاحبان کار و صاحبان شیئ براساس تفاسیر و روایات شیعه، «شیئ» در معنای اخیر اصطلاحاً یک شیئ معهود و شناخته شده یعنی مقام ولایت، خلافت و حکومت است، زیرا بنابر معنای مذکور «ال» در الامر برای عهد است، بنابراین اولوا الامر کسانی‌اند که شئون دین و دنیای‌مردم به دست آنان است
را استفاده کردهکه کاملا صحیح می‌باشد اما اینکه اواوالامر معصوم چه کسانی هستند قرآن و
سنتدومین منبع استنباط به اتّفاق تمامى فقهاى اسلام، سنّت است
، را معرفی می‌کنند.
اما در سنت نیز روایات متعددی وارد شده است به عنوان مثال
حدیث منزلتحدیث منزلت، از احادیث مشهور نبوی و مورد قبولِ عالمان شیعه و سنّی است
، حدیث اطاعت و... که می‌گویند به منزله نسبت به پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) است و اطاعت علی (علیه‌السّلام) اطاعت از پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) است و اطاعت از پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) اطاعت از خداست.
روایتی را فخر رازی نقل می‌کند که جدا از دلیل نقلی برای اثبات حقانیت شیعه دوازده امامی، بهترین شاهد و مؤید برای حکم عقل است که باید از علی (علیه‌السّلام) پیروی و
تبعیتتبعیّت یعنی ارتباط و وابستگی چیزی (تابع) به چیزی (متبوع) که از این عنوان به مناسبت در بابهای طهارت، صلات، جهاد، تجارت، نکاح و لقطه سخن رفته است
کنیم چون مورد
اطمینانسکون و آرامش را اطمینان گویند
و تایید
وحی«وحی به معنای اشاره سریع است و به همین جهت به کارهای سریع وحی گفته می‌شود و به سخنان رمزی و آمیخته با کنایه که با سرعت رد و بدل می‌گردد نیز این واژه اطلاق می‌گردد که گاه با اشاره و گاه با کتابت حاصل می‌شود
است: «فقد ثبت بالتواتر، و من اقتدی فی دینه بعلی بن ابی طالب فقد اهتدی و الدلیل علیه قوله (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) اللهم دار الحق مع علی حیث دار... و من اتخذ علیا اماما لدینه فقد استمسک بالعروة الوثقی فی دینه و نفسه» یعنی به
تواترتواتر عبارت است از اخبار جمعی که- به لحاظ امتناع توافق آنان به‌طور عادت بر کذب- موجب اطمینان به درستی خبر گردد
ثابت شده هر که در امور دینش به علی (علیه‌السّلام) اقتدا کند
هدایتهدایت، شناختن درست و صحیح هدف ، انتخاب راه و طریق صحیح برای رسیدن به هدف و پایداری در مسیر است
یافته است و دلیل این گفتار حدیثی است از پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) که فرمود: خدایا حق را به دور علی بچرخان هرجا علی بچرخد... و هر کسی که علی را
امامامام به معنی پیشوا است و از این عنوان در باب‌های بسیاری همچون طهارت، صلات، زکات، خمس، انفال، حج، جهاد، امر به معروف و نهی از منکر، نکاح، اطعمه و اشربه، احیاء موات، ارث، قضاء، حدود، قصاص و دیات، از جهات مختلف سخن رفته است
و پیشوای دینی خود قرار دهد به ریسمان محکمی در دین و در نفسش چنگ زده است.

←← روایات و احادیث


روایات و احادیث فراوانی در منابع مهم اهل سنت و داریم که صریحا دستور دادند از ائمه اهل بیت (علیهم‌السّلام) پیروی کنید و راه نجات را منحصر در پیروی از آنها کرده است که به بعضی از آنها اشاره می‌کنیم:
۱.
حدیث ثقلینحدیث ثقلین، حدیثی متواتر از پیامبر اکرم در باره ارزش و جای‌گاه قرآن و عترت نبوی می‌باشد
: در منابع متعدد اهل سنت به عبارات مختلف وارد شده که می‌گویند نجات و سعادت و گریز از گمراهی در تمسک به
قرآنقرآن، در اصل مصدر است و به کتابی که بر پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و آله‌و‌سلم) اختصاص پیدا کرده است گفته می‌شود
و است. یعنی قرآن به تنهایی کافی نیست بلکه مفسر و مبین معصومی که مورد تایید وحی هم باشد لازم است «انی تارک فیکم الثقلین کتاب الله و عترتی...»
[۱۷] مسلم بن حجاج نیشابوری، صحیح مسلم، ج۷، ص۱۲۲.

۲. در منابع متعدد اهل سنت از پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) شده که فرمودند: «ان وصیی و الخلیفة من بعدی علی بن ابی طالب و...»
و ده‌ها
حدیثحدیث اصطلاحا كلامی است كه حاكی قول یا فعل یا تقریر معصوم (ع) باشد و بر آن خبر و سنت و روایت نیز اطلاق شدهشیخ بهائی در وجیزه فرموده الحدیث كلام یحكی قول المعصوم او فعله او تقریره
و دیگر که راه و روش کسانی را تایید می‌کنند که از رهبران معرفی شده از جانب وحی پیروی می‌کنند و تنها مذهبی که به این آیات و احادیث عمل می‌کند و از اهل بیت پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) اطاعت می‌کند مذهب حَقه شیعه می‌باشد.

←←← اثنی‌عشریه‌در روایات


اثنی‌عشریه نامی دیگری از امامیه و شیعه است. روایاتی بسیار از وجود خبر می‌دهند. همانطور که مهدویت یک وعده الهی است امامت
ائمهأئمه پیشوایان معصوم -علیهم السلام- شیعیان می باشند
اثنی عشر از وعده‌های دیگر الهی است که محقق شد.
در برخی از این روایات مستقیما اسامی و مشخصات دوازده امام (علیهم‌السّلام) ذکر شده است و در برخی از لفظ اثنی عشر استفاده شده است. یقینا به امامت هریک از در زمان وجود خودشان و در زمان بعد
واجبواجب در اصطلاح فقه اسلامی ، فعلی است که تارک آن در دنیا مستحق ذم و در آخرت مستحق عقاب باشد
بوده است. با این وجود در زمان ، مکتب امامیه به نهایت خود دست می‌یابد و به همین دلیل به مکتب امامیه، اثنی‌عشریه می‌گویند.
۱. می‌فرماید: برای دوازده
امامامام به معنی پیشوا است و از این عنوان در باب‌های بسیاری همچون طهارت، صلات، زکات، خمس، انفال، حج، جهاد، امر به معروف و نهی از منکر، نکاح، اطعمه و اشربه، احیاء موات، ارث، قضاء، حدود، قصاص و دیات، از جهات مختلف سخن رفته است
عادل است.
۲.
جابر بن عبدالله انصاریجابربن عبداللّه انصاری، صحابی و از مُکْثِرینِ حدیث بود
به نزد فاطمه زهرا (سلام‌الله‌علیها) می‌رود و می‌گوید: نزد ایشان لوحی بود که اسامی جانشینان پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) در آن بود و من اسامی ایشان را شمردم که دوازده تن بودند.
۳. می‌فرماید: عزوجل پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) را به سوی
جنواژه ‌«جن» از دیدگاه قرآن نام یكی از موجودات است و وجود خارجی دارد
و
انساُنس در لغت به معنای آرام و قرار یافتن قلب بر اثر نزدیک شدن به چیزی است المصباح المنیر، احمد فیّومی، ص۲۵
مبعوث گرداند و بعد از او دوازده جانشین تعیین نمود.
۴. امیرالمومنین علی (علیه‌السّلام) می‌فرماید: من و یازده تن از فرزندانم امامان محدث هستیم.

← چکیده دلایل اثبات امامیه


پس در نتیجه هم از نظر نقلی و هم از نظر عقلی حقانیت مذهب امامیه ثابت می‌شود. از نظر نقلی وجود ده‌ها آیه و روایت در شان و علی (علیه‌السّلام) و و صریح
حدیث غدیرتسمیه و محل غدیر خم، غدیر گودال آب است که بعد از گذشتن سیل بر جای می‌ماند و به زودی خشک می‌شود
و... و از نظر عقلی هم بدیهی است که اگر فرد مصلحی با زحمات زیاد طرح و روش جدیدی را برای جامعه بشر
ابداعابداع، یکی از صفات فعل الهی است که به معنای آفرینش آغازین یا مطلق ، یا چیزی را بدون نمونه و الگوی پیشین پدید آوردن می‌باشد
کند حتما برای حفظ و استمرار آن چاره می‌اندیشد؛ پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) که از بیان کوچکترین مسایل مربوط به سعادت بشر دریغ نکرده چگونه معقول است در مورد رهبری که سرنوشت ساز است سکوت کند و یا اینکه به مردم واگذار کند در حالی که خودش از همه بهتر به شخص واجد شرایط آگاه است.
از طرفی واقعیت امر این است که نخستین بار نام شیعه را پیامبر گرامی اسلام برای علی (علیه‌السّلام) و یارانش به کار برده است و این می‌تواند وجه دیگری برای کامل و به حق بودن مذهب شیعه باشد.

امامیه از دیدگاه اهل سنت



اشعریاَشْعَری‌، ابوالحسن‌ علی‌ بن‌ اسماعیل‌ بن‌ اسحاق‌ (۲۶۰-۳۲۴ق‌/ ۸۷۴ -۹۳۶م‌)، متکلم‌ نامدار و بنیان‌گذار مکتبی‌ در عقاید اسلامی‌ که‌ پیروانش‌ اشاعره ‌ (ه م‌) خوانده‌ شده‌اند
شیعه را به سه صنف به نام های «
غالیهغالیه نوعی عطر است
»، «
رافضهاسامی مختلفی می‌تواند به هر فرقه یا مذهبی اطلاق شود
»، «
زیدیه ياران زید بن علی بن الحسین (ع) را گويند كه پس از امام زین العابدین پسرش زيد را امام دانستند
» تقسیم می‌کند، و در نتیجه امامیه را با رافضه یکسان می‌گیرد. او در این کتاب، برای غالیه ۱۵ فرقه و برای رافضه ۲۴ و برای زیدیه ۶ فرقه بیان نموده است.
ملطی، رافضه را با امامیه یکی دانسته و برای آن ۱۸ فرقه نام برده است، که زیدیه نیز از آنان است.
او در این استعمال، امامیه را به معنی عام یعنی معتقد به امام منصوب گرفته و همه را تحت این عنوان جمع کرده است. محقق کتاب، محمد زاهد کوثری در پاورقی یادآور می‌شود که امامیه همان فرقه اثنی عشری است، ولی مؤلف هر کسی را که به امامت معتقد بوده آن را امامی دانسته است.
بغدادی برای روافض چهار فرقه اصلی برشمرده که عبارتند از زیدیه،
کیسانیهنام فرقه کیسانیه، از کیسان گرفته شده است؛ در شخصیت کیسان اختلاف است ولی فرقه کیسانیه در اعتقاد به این که محمد بن حنفیه فرزند امیرالمؤمنین علی (علیه‌السّلام) امام، پیشوا و واجب الاطاعه می‌باشد مشترک می‌باشند
، امامیه و . ا و برای زیدیه سه فرقه و برای کیسانیه دو فرقه و برای امامیه پانزده فرقه و برای غلاة شش فرقه ذکر کرده است.
اسفرائینی از غلات نامی نبرده و روافض را تنها به سه فرقه به نام‌های زیدیه، امامیه و
کیسانیهنام فرقه کیسانیه، از کیسان گرفته شده است؛ در شخصیت کیسان اختلاف است ولی فرقه کیسانیه در اعتقاد به این که محمد بن حنفیه فرزند امیرالمؤمنین علی (علیه‌السّلام) امام، پیشوا و واجب الاطاعه می‌باشد مشترک می‌باشند
تقسیم نموده و برای امامیه پانزده فرقه ذکر کرده است.
شهرستانی برای شیعه پنج فرقه ذکر کرده به نام های کیسانیه، زیدیه، امامیه، غالیه، اسماعیلیه.
[۳۳] سبحانی، جعفر، بحوث فی الملل والنحل، قم، مؤسسه امام صادق (علیه‌السلام)، ج۱، ص۱۷۰.


امامیه از دیدگاه اثنی‌عشریه



امامیه به نص جلی و صریح درباره
امامتامامت رهبری امت اسلامی پس از پیامبر گرامی اسلام (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) ==پنج محوردر بحث امامت== مباحث امامت بر پنج محور کلی استوار است: ۱
و یازده فرزندش اعتقاد دارند و
امامتامامت رهبری امت اسلامی پس از پیامبر گرامی اسلام (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) ==پنج محوردر بحث امامت== مباحث امامت بر پنج محور کلی استوار است: ۱
به عقیده آنها امامت و ولایت عامه است در امور دین و
دنیادنیا: جهان محسوس و مادّی، مقابل آخرت است
كه به نیابت از پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) به آنها واگذار شده است زیرا آنها معتقدند كه بر پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) عقلاً
واجبواجب در اصطلاح فقه اسلامی ، فعلی است که تارک آن در دنیا مستحق ذم و در آخرت مستحق عقاب باشد
است كه برای خود جانشینی انتخاب كند. شیعه امامیه از همان آغاز در مقابل سبعیه (هفت امامیه) اثنی‌عشریه خوانده شده اند.
[۳۵] حسینی واسطی زبیدی حنفی، محب الدین ابی فیض سید محمد مرتضی، ۱۴۱۴ ق. تاج العروس من جواهر القاموس، بیروت، دارالمکتبة الحیاة، ج۱۱، ص۲۵۷.


اصول عقاید اثنی‌عشریه



اما اصول عقاید مذهب شیعه اثنی‌عشریه عبارتند از
توحیداعتقاد به یگانگی خداوند و نفی هرگونه شریک برای او را توحید گویند
،
نبوتاصل نَبُوّت، یعنی باور به اینکه خدا برای رساندن سخن خود به انسان، پیامبرانی را از میان خود آنان برگزیده‌است
،
معاد\'\'\'معاد\'\'\' واژهٔ عربی برگرفته از «عود» است و به‌معنای «بازگشتن»، «رستاخیز» یا «دوباره‌برخاستن» (پس از مرگ) است
، عدل و
امامتامامت رهبری امت اسلامی پس از پیامبر گرامی اسلام (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) ==پنج محوردر بحث امامت== مباحث امامت بر پنج محور کلی استوار است: ۱
. درباره توحید عقیده آنان این است که خدا یکتا و بی همتاست و هیچ گونه کثرت و ترکیبی در ذات او راه ندارد
[۳۶] ربانی گلپایگانی، علی، فرق و مذهب کلامی، انتشارات مرکز جهانی، ص۱۴۲.
و دارای صفات ثبوتیه‌ای می‌باشد که آن صفات عین
ذاتذات، از اصطلاحات علم منطق بوده و به معنی شیء قائم به خود، یا حقیقت شیء یا ماهیت آن، می‌باشد
اوست.
عقیده امامیه درباره نبوت این است که خداوند برای
هدایتهدایت، شناختن درست و صحیح هدف ، انتخاب راه و طریق صحیح برای رسیدن به هدف و پایداری در مسیر است
بشر پیامبرانی فرستاده است که اولین آنها و آخرین آنان حضرت محمد (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) است و همه آنها از هرگونه
خطاخطا در دو معنا استعمال شده است
و گناهی می‌باشند.
[۳۷] ربانی گلپایگانی، علی، فرق و مذهب کلامی، انتشارات مرکز جهانی، ص۱۴۲.

شیعیان معتقدند که خدای متعال عادل است و به احدی
ظلمظلم یکی از رذایل اخلاقی و مذموم است
نمی‌کند و کاری که از نظر عقل قبیح و زشت باشد از او صادر نمی‌شود،
[۳۸] ربانی گلپایگانی، علی، فرق و مذهب کلامی، انتشارات مرکز جهانی، ص۱۴۲.

از نظر شیعه «امامت» جزء
اصول دیناُصول‌ِ دین‌ (در مقابل‌ فروع‌ دین)، اصطلاحی‌ کلامی‌ که‌ به‌ نظر بسیاری‌ از دانشمندان‌ دینی‌ مسلمان‌ به‌ مجموعه‌ باورهایی‌ گفته‌ می‌شود که‌ اساس‌ دین‌ اسلام‌ را تشکیل‌ می‌دهد و مسلمانی‌ بدون‌ آنها میسر نیست‌ و انکار هر یک‌ از آن‌ها موجب‌ کفر و استحقاق‌ عذاب‌ است
است ولی اهل سنت، امامت را از فروع دین می‌دانند.

مسائل اختصاصی امامیه



شیعه اثنی‌عشریه دارای
فقه‌فقه، به معنای فهمیدن و درک کردن می باشد که به استنباط احکام شرع کمک می‌کند
پویا و كامل است كه مجموعه آنان در چهار كتاب به نام های ، ، و
استبصارهدایت یافتن مسلمان غیر شیعه به مذهب شیعۀ امامیّه را استبصار گویند
جمع‌آوری شده است و مبانی فقهی آنان بر چهار اصل
قرآنقرآن، در اصل مصدر است و به کتابی که بر پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و آله‌و‌سلم) اختصاص پیدا کرده است گفته می‌شود
،
سنتدومین منبع استنباط به اتّفاق تمامى فقهاى اسلام، سنّت است
،
عقلعقل در لغت به معنای امساک و نگاهداری ، بند کردن ، باز ایستادن ، و منع چیزی است
، و
اجماع«اجماع» اصطلاحی اصولی است و یکی از ادلّه اربعه به شمار می‌رود
استوار است. از مسائل خاص
شیعهپس از رحلت پیامبر (ص) مسلمانان به دو فرقه «شیعه» و «اهل سنت» تقسیم شدند
كه آنها را از
اهل سنتاهل سنت اصطلاحی است در علم ملل و نحل که بر گروهی از مسلمانان اطلاق می شود
و بسیاری از فِرق اسلامی دیگر متمایز می‌سازد عبارتند از:
امامتامامت رهبری امت اسلامی پس از پیامبر گرامی اسلام (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) ==پنج محوردر بحث امامت== مباحث امامت بر پنج محور کلی استوار است: ۱
و
ولایتسزاوارتر بودن برای سرپرستی مسلمانان را ولایت می گویند که در علم کلام بررسی می‏شود
بلافصل علی (علیه‌السّلام) و اولادش،
عصمتعصمت ملکه دوری از گناه و خطا است
در و ائمه (علیهم‌السّلام)،
تقیهابراز عقیده یا انجام دادن کاری بر خلاف‌ نظر و اعتقاد قلبی را تقیّه گویند
،
بداءیکی از اصول کلامی معتزله اصل تفویض است
،
رجعتدر همه ادیان به ظهور مصلح جهانی بشارت داده شده‌ است و اين مصلح جهانى است كه وارث همه علوم و معجزات انبیاء گذشته مى‌باشد و عدل و داد را برقرار می‌نماید و زمین را از لوث ستمکاران و خيانتكاران پاك مى‌كند
و
متعهمتعه، ازدواج موقت است که بحث های پر سرو صدا و جنجالی بین شبعه و سنی ایجاد کرده است
که بطور خلاصه به آنها اشاره می‌شود.
[۳۹] ربانی گلپایگانی،‌ علی، فرق و مذاهب كلامی، انتشارات مركز جهانی، ص۱۳۹.


← امامت


امامت در بین مکاتب کلامی: امامیه تنها گروهی هستند که امامت را از اصول دین خود به شمار می‌آورند و بر آن تاکید فراوان دارند. دیگر مکاتب کلامی امامت را از می‌شمارند. به علاوه مفهوم «امت» و «امامت» در تفکر شیعه امامیه به کلی با انگاره دیگران تفاوت دارد. به اعتقاد امامیه، امامت صرفا یک رهبری اجتماعی و حتی دینی به معنای اجرای نیست، بلکه امامت رهبری امت اسلام در همه شئون حیات بشری اعم از اعتقادی، عملی، اخلاقی، اجتماعی و سیاسی است. از سوی دیگر امام یک شخص و یا یک شخصیت عادی نیست که مردم او را به میل خویش برگزینند، بلکه امام فردی معصوم از
گناهگناه به معنای خلاف است و در اسلام هرگونه کاری که برخلاف فرمان خداوند باشد گناه است
و خطاست و رسالت سنگین استمرار راه
نبوتاصل نَبُوّت، یعنی باور به اینکه خدا برای رساندن سخن خود به انسان، پیامبرانی را از میان خود آنان برگزیده‌است
را بر دوش دارد که بعد از رحلت پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) با امامت علی (علیه‌السّلام) شروع و تا قیامت استمرار خواهد داشت.
[۴۰] دائره المعارف بزرگ شیعه، انبشارات علمی فرهنگی، تهران، ج۴، ص۲۷۳.


← عصمت


امامیه علاوه بر اینکه معتقد به امامت دوازده امام (علیهم‌السّلام) از طریق نص هستند؛ قائل به
عصمتعصمت ملکه دوری از گناه و خطا است
آنان مانند عصمت می‌باشند. به همین جهت نه تنها از گناه هستند بلکه از
خطاخطا در دو معنا استعمال شده است
و اشتباه و سهو و
نسیاننسیان به معنای فراموشی است و در قرآن چندین بار به کار رفته است
نیز معصوم می‌باشند و برای اثبات این عصمت، هم به «نقل» و هم به «عقل» تمسک می‌جویند. ضمنا امامیه در رابطه با عصمت امامان قائلند که این عصمت مطلق است، یعنی امام هم قبل از امامت و هم بعد از امامت و هم در احکام دینی و جمیع امور باید معصوم باشد.

← تقیه


یکی از تمایزات امامیه عقیده به «
تقیهابراز عقیده یا انجام دادن کاری بر خلاف‌ نظر و اعتقاد قلبی را تقیّه گویند
» می‌باشد که عبارت است از اینکه کسی در ظاهر خودش را با دیگری در گفتار یا کردار یا ترک کاری موافق نشان بدهد، به خاطر آنکه خود یا دیگران را از
آزاراز عنوان آزار در منابع فقهی به معنای اذیت استفاده شده است و از آن در بابهای صلات، صوم، حج و صید و ذباحه به مناسبت سخن رفته است
دشمنان و مخالفین حفظ نماید و این در حالی است که شخص تقیه کننده کاملا دانا هست به اینکه این کار او بر خلاف
حقحق در سه معنا استعمال شده است
و واقع است، منتها چون می‌داند حفظ جان یا مال یا
عرضعَرض، به معنای پهنا، مقابل طول می باشد
و یا ناموس او بستگی به این کار دارد لذا تقیه می‌کند. بنابراین تقیه موضوعی است که نه تنها شیعیان بلکه هر انسان عاقل به رعایت آن در جهت پیشبرد اهداف مشروع و برحق خود و جامعه‌ای که در آن زندگی می‌کند، ملتزم خواهد بود.
[۴۱] حجت، سید محسن، تشیع چیست و شیعه کیست، دفتر انتشارات اسلامی، ص۳۰۳.


← بداء


بداءیکی از اصول کلامی معتزله اصل تفویض است
یکی دیگر از اعتقادات امامیه می‌باشد، بداء به معنی ظاهر شدن چیزی پس از آنکه مخفی بوده است، می‌باشد. شیعیان از کلمه بداء آنجا که به نسبت می‌دهند منظورشان ظاهر کردن امری پس از آنکه برای دیگران مخفی بوده است می‌باشد که اصطلاحا به آن
اظهاراظهار در دو معنای آشکار کردن و ادای حرف از مخرج بدون ادغام و غنّه
بعد از گفته می‌شود یاد می‌کنند به این بیان که خداوند متعال، گاهی چیزی را به خاطر مصلحتی از بندگان مخفی نگاه می‌دارد، در حالی که برای خود او هرگز مخفی نبوده و روشن است ولی بعد به خاطر
حکمتحکمت مصلحت یا مفسده موجود در فعل است
و مصلحتی آن مخفی شده را ظاهر می‌سازد.
[۴۲] حجت، سید محسن، تشیع چیست و شیعه کیست، دفتر انتشارات اسلامی، ص۲۹۱.


← رجعت


رجعتدر همه ادیان به ظهور مصلح جهانی بشارت داده شده‌ است و اين مصلح جهانى است كه وارث همه علوم و معجزات انبیاء گذشته مى‌باشد و عدل و داد را برقرار می‌نماید و زمین را از لوث ستمکاران و خيانتكاران پاك مى‌كند
یکی دیگر از امتیازات شیعه امامیه از سایر می‌باشد؛ امامیه معتقد است که در زمان ظهور کثیری از دوستان و عاشقان آن حضرت و همچنین پدران گرامیش دوباره زنده می‌شوند تا شاهد برپایی حق و اقامه حکومت الهی توسط آن امام بزرگوار باشند.

اسامی ائمه اثنی‌عشریه



شیعهپس از رحلت پیامبر (ص) مسلمانان به دو فرقه «شیعه» و «اهل سنت» تقسیم شدند
اثنی‌عشریه با مدارک قطعی به جانشینی،
وصایتوصایت به معنای تعیین جانشین از سوی پیامبر یا امام (علیه السلام) می‌باشد
و امامت دوازده تن اعتقاد دارد که عبارتند از:
۱. (تولد: سال ۳۰ عام الفیل - شهادت ۴۰ ه. ق)
۲. (۳ ه. ق – ۵۰ ه. ق)
۳. (۴ه. ق- ۶۳ه. ق)
۴. (۳۸ه. ق - ۹۵ ه. ق)
۵. (۵۷ه. ق - ۱۱۴ه. ق)
۶. (۸۳ ه. ق - ۱۴۸ ه. ق)
۷. (۱۲۸ه. ق - ۱۸۳ه. ق)
۸.
حضرت امام علی بن موسی الرضا (علیه‌السّلام)امام رضا (علیه السلام) هشتمین امام شیعیان‌ و دهمین تن از چهارده معصوم (علیهم السلام) است
(۱۵۳ ه. ق - ۲۰۳ ه. ق)
۹. (۱۹۵ ه. ق - ۲۲۰ ه. ق)
۱۰.
حضرت امام علی بن محمد النقی الهادی (علیه‌السّلام)امام هادی (علیه‌السلام) پیشوای دهم شیعیان، بنا بر نظر مشهور در نیمۀ ذی‌حجه سال ۲۱۲ هـ
(۲۱۴ه. ق - ۲۵۴ه. ق)
۱۱.
حضرت امام حسن بن محمد العسکری (علیه‌السّلام)حضرت حسن بن علی بن محمد، (۲۳۲-۲۶۰ ق) ملقب به حسن عسکری، یازدهمین امام شیعیان است که به مدت ۶ سال در دوران خلفای بنی‌عباس، امامت کرد
(۲۳۱ ه. ق - ۲۶۰ه. ق)
۱۲. (تولد ۲۵۵)؛ که دارای دو غیبت صغری و کبری می‌باشد که غیبت کبری از سال ۳۲۹ قمری شروع شده و تا امروز ادامه دارد.
شیعه اثنی‌عشریه،‌ امامان خود را مانند پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) ملهم از جانب خدا می‌دانند و امامت را ریاست عامه می‌دانند و مقام وی را مافوق بشر عادی و قائم آل محمد (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم)، پس از بروز علائمی كه از جانب پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) و
ائمهأئمه پیشوایان معصوم -علیهم السلام- شیعیان می باشند
پیشین از او بیان شده ظهور خواهد كرد.
از زمان
شیخ صدوقمحمد بن على بن بابويه معروف به شيخ صدوق در حدود سال ۳۰۶ ق
که نگارش عقاید و ملل و نحل در میان شیعه رواج بیشتری پیدا کرده اصطلاح امامیه را در مورد فرقه اثنی عشری به کار می‌برند.
مخالفین مکتب حقه امامیه اثنی‌عشریه نیز هنگام ذکر عقاید امامیه در مساله
امامتامامت رهبری امت اسلامی پس از پیامبر گرامی اسلام (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) ==پنج محوردر بحث امامت== مباحث امامت بر پنج محور کلی استوار است: ۱
به معرفی این بزرگواران می‌پردازند. از فضایل همین بس که دشمنان را وادار به
خضوعخضوع‏ از فضایل اخلاقی است
در برابر عظمت خویش کرده‌اند و این خضوع در بسیاری از آثار
اهل سنتاهل سنت اصطلاحی است در علم ملل و نحل که بر گروهی از مسلمانان اطلاق می شود
و ادیان دیگر کاملا هویداست.
[۴۴] بغدادی، عبدالقاهربن طاهربن محمد، الفرق بین الفرق وبیان الفرقة الناجیة، بیروت، دارالآفاق الجدیده، ۱۹۷۷، الطبعةالثانیة، ص۲۵۵.
[۴۹] شهرستانی، عبدالکریم، الملل والنحل، بیروت، دارالمعرفة، ۱۴۰۴، ۲ مجلد، ج۱، ص۱۷۲.

به این ترتیب باید دانست که تشیع رهبران و امامانی دارد که از طرف و به نص منصوب بوده‌اند.
جابر بن عبدالله انصاریجابربن عبداللّه انصاری، صحابی و از مُکْثِرینِ حدیث بود
از اصحاب رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) شاهد این اعتقاد است همانطور که به گفته او اشاره شد.
شیعه در طول دو قرن و نیم به
هدایتهدایت، شناختن درست و صحیح هدف ، انتخاب راه و طریق صحیح برای رسیدن به هدف و پایداری در مسیر است
و امامت امت پرداختند. امامت یک عهد الهی است که مخصوص به عده‌ای خاص از آل محمد (علیهم‌السّلام) بوده است، در حالی که دشمنان می‌کوشند تا امامت در شیعه را با انتخابی بودن امامت و یا ساختگی بودن شیعه تضعیف کنند.
[۵۲] ابن ابی العز حنفی، شرح العقیدة الطحاویة، المکتب الاسلامی، بیروت، الطبعة الرابعة، ۱۳۹۱، ص۴۹۰.


کتب نوشته شده در مورد امامیه



۱.
سعد بن عبداللّه اشعری قمیابوالقاسم سعد بن عبدالله اشعری قمی، ملقب به شیخ‌الطائفه، از محدثان بزرگ شیعه در قرن سوم هجری بود
که از اصحاب عسکری به شمار می‌رود و در سال ۲۹۹ درگذشته است. کتابی به نام «مقالات الامامیة» تألیف نموده است.
۲.
شیخ صدوقمحمد بن على بن بابويه معروف به شيخ صدوق در حدود سال ۳۰۶ ق
(۳۰۶ـ ۳۸۱) کتابی به نام «رسالة فی دین الامامیة» نوشته که معروف به رساله اعتقادات صدوق است.
از این تاریخ به بعد امامیه در کلمات
شیخ مفیدابوعبدالله محمد بن محمد بن نعمان، (۳۳۶ یا ۳۳۸-۴۱۳ ق) مشهور به شیخ مفید و ابن المعلم، متکلم و فقیه و از چهره‌های برجسته شیعه در جهان اسلام در قرن چهارم هجری قمری بود
در کتاب «اوائل المقالات» در مورد اثنی‌عشریه به کار می‌رود و همگی حاکی از این است که تقسیم بندی
اشعریاَشْعَری‌، ابوالحسن‌ علی‌ بن‌ اسماعیل‌ بن‌ اسحاق‌ (۲۶۰-۳۲۴ق‌/ ۸۷۴ -۹۳۶م‌)، متکلم‌ نامدار و بنیان‌گذار مکتبی‌ در عقاید اسلامی‌ که‌ پیروانش‌ اشاعره ‌ (ه م‌) خوانده‌ شده‌اند
و غیره دقیق نبود و یا از آن، معنی عام، اراده نموده اند.
از آن‌جا که هدف، در این مدخل تفسیر مفهوم امامیه بود، به همین مقدار بسنده می‌شود، ولی بحث درباره تاریخ پیدایش امامیه که با تاریخ پیدایش شیعه همراه است و تبیین عقاید کلامی آنان و نقاط اختلافی این فرقه با فرق اشعری و معتزلی، به مدخل های مربوط واگذار می‌شود.

فرق شیعه امامیه



بسیاری از این فرقه‌ها که اشعری، و یا ملطی و دیگران برای «امامیه» برشمرده اند، یا وجود خارجی نداشته و واقعیت آن نوعی فرقه تراشی است، مانند «زراریه» و «
هشامیهیکی از فرق اهل سنت به نام فرقه هشامیه می‌باشد که از فرق معتزله است
» و یا بر فرض صحت، داشتن عقیده خاص در یک مسأله کلامی، مایه تعدد فرقه نمی‌گردد.
آنچه می‌تواند محور تقسیم در مفهوم «امامیه» به معنی اعم باشد، اختلاف و دوگانگی در استمرار امامت و مصادیق آن‌ها است، بنابراین فقط می‌توان «
زیدیه ياران زید بن علی بن الحسین (ع) را گويند كه پس از امام زین العابدین پسرش زيد را امام دانستند
» و «
اسماعیلیهاسماعیلیه، فرقه‌ای از شیعه است که پس از امام صادق (علیه‌السّلام) در امامت حضرت موسی بن جعفر با امامیه به اختلاف افتادند و امامت ایشان را نپذیرفتند و قائل به امامت اسماعیل فرزند امام صادق (علیه‌السّلام) شدند
» و «
واقفیهیکی از عواملی که در آسیب شناسی فرق و مذاهب می‌تواند مورد بررسی قرار بگیرد طمع و حب دنیا به مفهوم کلی آن است
» را از فرق شیعه شمرد.
شاید انگیزه برای تکثیر فرق، تحقق بخشیدن به حدیث معروف که امت اسلامی را به هفتاد و سه فرقه می‌رساند. بوده است.

← انقراض فرَق امامیه


پس از
امام حسن عسکری (علیه‌السّلام)حضرت حسن بن علی بن محمد، (۲۳۲-۲۶۰ ق) ملقب به حسن عسکری، یازدهمین امام شیعیان است که به مدت ۶ سال در دوران خلفای بنی‌عباس، امامت کرد
امامیه به ۱۵ فرقه تقسیم شدند که همه آنها جز فرقه اثنی‌عشریه از میان رفته‌اند.
در قرون اخیر دو نوع نگرش در شیعه امامیه پدید آمده که البته نمی‌توان آن را به معنی اخص کلمه
فرقهفرقه ازحیث لغت، معنی گروه و دسته را می‌دهد و فريق، گروه جدا شده از ديگران است
نامید یکی اخباریه که همان
اصحاب حدیثاصحاب حدیث عنوان پیروان یکی از دو گرایش اصلی در فقه اهل سنت می باشد
هستند و معتقدند که از ادله چهارگانه
قرآنقرآن، در اصل مصدر است و به کتابی که بر پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و آله‌و‌سلم) اختصاص پیدا کرده است گفته می‌شود
،
سنتدومین منبع استنباط به اتّفاق تمامى فقهاى اسلام، سنّت است
،
عقلعقل در لغت به معنای امساک و نگاهداری ، بند کردن ، باز ایستادن ، و منع چیزی است
و
اجماع«اجماع» اصطلاحی اصولی است و یکی از ادلّه اربعه به شمار می‌رود
تنها منبعی که باید به آن رجوع کرد و احادیث هستند حتی استفاده از قرآن را هم منوط به ورود احادیث در آن مورد می‌دانند و تقسیم احادیث به و و و... را ناروا می‌دانستند و به طور مطلق همه احادیث را قابل اعتماد می‌دانستند.
در مقابل این‌ها، گروه دیگری به نام وجود دارد که
ادله اربعهادلّۀ اربعه‌: به چهار منبع استخراج احکام شرعی نزد شیعه ادله اربعه میگویند ==تعریف ادلّۀ اربعه== دلیل‌هاى چهارگانه بر احکام شرعى
(کتاب، سنت، عقل و اجماع) را از منابع استدلالی
فقه‌فقه، به معنای فهمیدن و درک کردن می باشد که به استنباط احکام شرع کمک می‌کند
می‌دانند و بعد از قرآن «سنت» را از ادله می‌دانند و معتقدند که تنها حدیث صحیح و موثق قابل اعتماد است و
راوینقل کننده احادیث معصومان علیهم‏ السّلام را راوی می گویند
حدیث باید عادل و شخص مورد وثوقی باشد.

فهرست‌منابع



• مفید، محمد بن نعمان، اوائل المقالات، المؤتمر العالمی للشیخ المفید، قم، ۱۴۱۳ق.
• سبحانی، جعفر، بحوث فی الملل والنحل، قم، مؤسسه امام صادق (علیه‌السلام).
• اسفرائنی، ابوالمظفر، طاهر بن محمد، التبصیر فی الدین، عالم الکتب، بیروت، ۱۴۰۳هـ.
• ملطی، ابن عبدالرحمن، التنبیه والرد علی أهل الأهواء والبدع، مکتبة مدبوس، القاهرة، ۱۹۹۲هـ.
• امین، احمد، ضحی الاسلام، دارالکتب العربی، بیروت.
• بغدادی، عبدالقاهر بن طاهر، الفرق بین الفرق، بیروت، دارالافاق.
• طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
• اشعری، علی بن اسماعیل، مقالات الاسلامیین، بیروت، داراحیاء التراث العربی.
• ابن شهر آشوب، محمد بن علی، معالم العلماء، المطبعة الحیدریه، النجف، ۱۳۸۰هـ.
• ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، بیروت، دارصادر.
• شهرستانی، عبدالکریم، الملل والنحل، بیروت، بی تا.

پانویس


 
۱. شهرستانی، عبدالکریم، الملل والنحل، بیروت، دارالمعرفة، ۱۴۰۴، ۲ مجلد، ج ۱، ص ۱۸۹.    
۲. شهرستانی، عبدالکریم، الملل والنحل، بیروت، دارالمعرفة، ۱۴۰۴، ۲ مجلد، ج۱، ص۱۹۳.    
۳. شهرستانی، عبدالکریم، الملل والنحل، بیروت، دارالمعرفة، ۱۴۰۴، ۲ مجلد، ج۱، ص۲۲۰.    
۴. بغدادی، عبدالقاهربن طاهربن محمد، الفرق بین الفرق وبیان الفرقة الناجیة، بیروت، دارالآفاق الجدیده، ۱۹۷۷، الطبعةالثانیة، ص۵۲.    
۵. ابن منظور، لسان العرب، ج،۱۲ ص۲۵.    
۶. طریحی، فخرالدین،مجمع البحرین، ج۱، ص۱۰۵.    
۷. مفید، محمد بن نعمان، اوائل المقالات، المؤتمر العالمی للشیخ المفید، قم، ۱۴۱۳ق، ج۱، ص۳۸.    
۸. اشعری، علی بن اسماعیل، مقالات الاسلامیین، بیروت، داراحیاء التراث العربی، ج۱، ص۵.    
۹. مفید، محمد بن نعمان، اوائل المقالات، المؤتمر العالمی للشیخ المفید، قم، ۱۴۱۳ق، ج۱، ص۳۸.    
۱۰. ملطی، ابن عبدالرحمن، التنبیه والرد علی أهل الأهواء والبدع، مکتبة مدبوس، القاهرة، ۱۹۹۲هـ.
۱۱. فخر رازی، محمد بن عمر، المحصل، ص ۲۴۱.    
۱۲. مائده/سوره۵، آیه۳.    
۱۳. نساء/سوره۴، آیه۵۹.    
۱۴. فخر رازی، محمد بن عمر، التفسیر الکبیر، دارالکتب العلمیه، چاپ سوم، ج۱۰، ص۱۱۴.    
۱۵. حاکم نیشابوری، المستدرک، موسسه طبع و نشر، ج۳، ص۱۴۳.    
۱۶. فخر رازی، محمد بن عمر، التفسیر الکبیر، دارالکتب العلمیه، چاپ سوم، ج۱، ص۱۸۰.    
۱۷. مسلم بن حجاج نیشابوری، صحیح مسلم، ج۷، ص۱۲۲.
۱۸. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیة، ۸جلدی، ۱۳۶۵ ش، ج۱، ص۲۹۱.    
۱۹. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیة، ۸جلدی، ۱۳۶۵ ش، ج۱، ص۵۲۹.    
۲۰. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیة، ۸جلدی، ۱۳۶۵ ش، ج۱، ص۵۳۰.    
۲۱. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیة، ۸جلدی، ۱۳۶۵ ش، ج۱، ص۵۳۲.    
۲۲. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیة، ۸جلدی، ۱۳۶۵ ش، ج۱، ص۵۳۴.    
۲۳. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیة، ۸جلدی، ۱۳۶۵ ش، ج۱، ص۵۳۰.    
۲۴. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیة، ۸جلدی، ۱۳۶۵ ش، ج۱، ص۵۳۲.    
۲۵. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیة، ۸جلدی، ۱۳۶۵ ش، ج۱، ص۵۳۲.    
۲۶. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیة، ۸جلدی، ۱۳۶۵ ش، ج۱، ص۵۳۳.    
۲۷. سبحانی، جعفر، منشور عقاید امامیه، چاپ اعتماد، ص۱۵۲.    
۲۸. اشعری، علی بن اسماعیل، مقالات الاسلامیین، بیروت، داراحیاء التراث العربی، ج۱، ص۶۵.    
۲۹. ملطی، ابن عبدالرحمن، التنبیه والرد علی أهل الأهواء والبدع، مکتبة مدبوس، القاهرة، ۱۹۹۲ه، ص ۱۸.    
۳۰. ملطی، ابن عبدالرحمن، التنبیه والرد علی أهل الأهواء والبدع، مکتبة مدبوس، القاهرة، ۱۹۹۲ه، ص ۱۸.    
۳۱. بغدادی، عبدالقاهربن طاهربن محمد، الفرق بین الفرق وبیان الفرقة الناجیة، بیروت، دارالآفاق الجدیده، ۱۹۷۷، الطبعةالثانیة، ص۲۲.    
۳۲. اسفراینی، طاهربن محمد، التبصیرفی الدین، بیروت، عالم الکتب، ۱۹۸۳، الطبعة الاولی، ص۲۷.    
۳۳. سبحانی، جعفر، بحوث فی الملل والنحل، قم، مؤسسه امام صادق (علیه‌السلام)، ج۱، ص۱۷۰.
۳۴. شهرستانی، عبدالکریم، الملل والنحل، بیروت، دارالمعرفة، ۱۴۰۴، ۲ مجلد، ج۱، ص۱۸۹-۱۹۰.    
۳۵. حسینی واسطی زبیدی حنفی، محب الدین ابی فیض سید محمد مرتضی، ۱۴۱۴ ق. تاج العروس من جواهر القاموس، بیروت، دارالمکتبة الحیاة، ج۱۱، ص۲۵۷.
۳۶. ربانی گلپایگانی، علی، فرق و مذهب کلامی، انتشارات مرکز جهانی، ص۱۴۲.
۳۷. ربانی گلپایگانی، علی، فرق و مذهب کلامی، انتشارات مرکز جهانی، ص۱۴۲.
۳۸. ربانی گلپایگانی، علی، فرق و مذهب کلامی، انتشارات مرکز جهانی، ص۱۴۲.
۳۹. ربانی گلپایگانی،‌ علی، فرق و مذاهب كلامی، انتشارات مركز جهانی، ص۱۳۹.
۴۰. دائره المعارف بزرگ شیعه، انبشارات علمی فرهنگی، تهران، ج۴، ص۲۷۳.
۴۱. حجت، سید محسن، تشیع چیست و شیعه کیست، دفتر انتشارات اسلامی، ص۳۰۳.
۴۲. حجت، سید محسن، تشیع چیست و شیعه کیست، دفتر انتشارات اسلامی، ص۲۹۱.
۴۳. نوبختی، حسن بن موسی، فرق الشیعة، المطبعه الحیدریه نجف، ص۱۰۸ ۱۱۲.    
۴۴. بغدادی، عبدالقاهربن طاهربن محمد، الفرق بین الفرق وبیان الفرقة الناجیة، بیروت، دارالآفاق الجدیده، ۱۹۷۷، الطبعةالثانیة، ص۲۵۵.
۴۵. عفیفی، عبدالرزاق، مذکرة التوحید، السعودیة، وزارة الشئون الاسلامیه والاوقاف والدعوة والارشاد، الاولی، ۱۴۲۰، ۱مجلد، ص۱۳۵.    
۴۶. فخررازی، محمد بن عمر، اعتقادالمسلمین والمشرکین، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۴۰۲، ص۵۵.    
۴۷. اسفراینی، طاهربن محمد، التبصیرفی الدین، بیروت، عالم الکتب، ۱۹۸۳، الطبعة الاولی، ص۳۹.    
۴۸. شهرستانی، عبدالکریم، الملل والنحل، بیروت، دارالمعرفة، ۱۴۰۴، ۲ مجلد، ج۱، ص۱۶۸.    
۴۹. شهرستانی، عبدالکریم، الملل والنحل، بیروت، دارالمعرفة، ۱۴۰۴، ۲ مجلد، ج۱، ص۱۷۲.
۵۰. طبری، محمد بن جریر، تاریخ طبری، دارالکتب العلمیة، بیروت، الطبعة الاولی، ۱۴۰۷، ج۳، ص۳۷۸.    
۵۱. ابن کثیر، البدایة والنهایة، مکتبة المعارف، بیروت، ج۷، ص۱۶۷.    
۵۲. ابن ابی العز حنفی، شرح العقیدة الطحاویة، المکتب الاسلامی، بیروت، الطبعة الرابعة، ۱۳۹۱، ص۴۹۰.
۵۳. معالم العلما، ابن شهر آشوب، محمد بن علی،ص۸۹، المطبعة الحیدریه، النجف، ۱۳۸۰ه.    
۵۴. سبحانی، جعفر، بحوث فی الملل والنحل، قم، مؤسسه امام صادق (علیه‌السلام)، ج۱، ص۳۷.    
۵۵. مطهری، مرتضی، آشنایی با علوم اسلامی، انتشارات صدرا، ج۳، ص۲۳.    


منابع



دانشنامه کلام اسلامی، مؤسسه امام صادق (علیه‌السّلام)، برگرفته از مقاله «امامیه»، شماره ۸۲    
سایت اندیشه قم، برگرفته از مقاله «شیعه امامیه اثنی‌عشریه»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۵/۲/۲۹.    
فرهنگ نامه مهدویت،خدامراد سلیمیان جلد:۱ صفحه۷۲، مقاله امامیه    
سایت پژوهه، برگرفته از مقاله «شیعه امامیه اثنی‌عشریه»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۵/۲/۲۹.    


رده‌های این صفحه : امامیه | شیعه | فرق شیعه | فرق و مذاهب




جعبه ابزار