• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

رطوبت‌

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



رطوبت به معنای تری و مقابل خشکی می‌باشد. از آن در بابهای طهارت، صلات، صوم، زکات و تجارت سخن گفته‏اند.

فهرست مندرجات

۱ - رطوبت در باب طهارت
       ۱.۱ - شرط سرایت نجاست
       ۱.۲ - سرایت نجاست از مردار بدون رطوبت
              ۱.۲.۱ - تفاوت بین مردار انسان و حیوان
       ۱.۳ - پاک شدن چیز نجس با خورشید
       ۱.۴ - ملاقات بدن یا لباس با موش زنده مرطوب
       ۱.۵ - رطوبت خارج شده پس از ادرار و استبرا
              ۱.۵.۱ - مردد بین بول و منی و پس از وضو
              ۱.۵.۲ - مردد بین بول و منی و قبل از وضو
       ۱.۶ - خروج رطوبت پس از غسل جنابت
       ۱.۷ - رطوبت مشتبه خارج شده از زن
       ۱.۸ - مسح سر و پاها در وضو
              ۱.۸.۱ - اختلاف در مسح پاها
       ۱.۹ - جریدتین
۲ - رطوبت در باب صلات
       ۲.۱ - نماز مقابل دیوار مرطوب با چاه مستراح
۳ - رطوبت در باب صوم
       ۳.۱ - مسواک زدن با مسواک تر
۴ - رطوبت در باب زکات
       ۴.۱ - ملاک در رسیدن به حد نصاب زکات
۵ - رطوبت در باب تجارت
       ۵.۱ - فروختن خرمای تر در برابر خرمای خشک
       ۵.۲ - فروختن هر کالای تر در برابر خشک آن
۶ - پانویس
۷ - منبع



احکام رطوبت در باب طهارت

۱.۱ - شرط سرایت نجاست


در نجس شدن چیزی بر اثر برخورد با نجاست، مرطوب بودن حداقل یکی از آن دو شرط است و رطوبت باید به اندازه‏ای باشد که موجب سرایت نجاست به آن چیز گردد. بنابر این، اگر نجاست و موضع ملاقات هر دو خشک باشند یا رطوبت در حدّ سرایت نباشد، مانند نم موجود در زمین نجس، موضع ملاقات نجس نمی‏شود،

۱.۲ - سرایت نجاست از مردار بدون رطوبت


مگر مردار که برخی، مرطوب بودن آن را شرط ندانسته و صرف تماس آن با چیزی را موجب نجس شدن آن چیز دانسته‏اند؛ هرچند هر دو خشک باشند.

۱.۲.۱ - تفاوت بین مردار انسان و حیوان


برخی بین مرده انسان و مردار حیوان تفصیل داده، در اوّلی صرف ملاقات را موجب انتقال نجاست دانسته‏اند؛ لیکن بنابر مشهور، در شرط بودن رطوبت، تفاوتی بین مردار و دیگر نجاسات نیست.

۱.۳ - پاک شدن چیز نجس با خورشید


از مطهِّرات خورشید است. در پاک شدن چیز نجس به وسیله خورشید، تَر بودن موضع نجس و خشک شدن آن با تابش آفتاب شرط است.

۱.۴ - ملاقات بدن یا لباس با موش زنده مرطوب


هرگاه بدن یا لباس با موش زنده مرطوب برخورد کند، در صورت آشکار بودن اثر آن، شستن موضع ملاقات و در صورت آشکار نبودن، پاشیدن آب به محلّ ملاقات مستحب است.

۱.۵ - رطوبت خارج شده پس از ادرار و استبرا


رطوبتی که پس از ادرار و استبرا از مرد خارج می‏شود محکوم به طهارت است؛

۱.۵.۱ - مردد بین بول و منی و پس از وضو


لیکن چنانچه رطوبت خارج شده، مردد بین بول و منی باشد و پس از وضو خارج شود، برخی بین صورت استبرا و عدم استبرا پس از ادرار تفصیل داده در فرض دوم، حکم بول را نسبت به آن جاری کرده و در نتیجه غسل را واجب ندانسته‏اند و در فرض استبرا، جمع بین وضو و غسل را به احتیاط، واجب دانسته‏اند. در مقابل، برخی مطلقا احتیاط وجوبی را در جمع بین وضو و غسل دانسته‏اند.

۱.۵.۲ - مردد بین بول و منی و قبل از وضو


اما اگر رطوبت مردد بین بول و منی قبل از وضو خارج شده باشد، برخی، مطلقا غسل را واجب ندانسته و برخی، مطلقا احتیاط وجوبی را در جمع بین وضو و غسل دانسته‏اند.
[۶] العروة الوثقی‏ ج۱، ص۳۲۵-۳۲۶.


۱.۶ - خروج رطوبت پس از غسل جنابت


اگر پس از غسل جنابت رطوبتی ببیند که مردد بین منی و غیر آن باشد، چنانچه پیش از غسل ادرار و استبرا نکرده باشد، حکم منی بر آن بار می‏شود و در نتیجه واجب است غسل را اعاده کند، و اگر ادرار و استبرا کرده، نیازی به وضو و اعاده غسل نیست.

۱.۷ - رطوبت مشتبه خارج شده از زن


بنابر قول مشهور، رطوبت مشتبه خارج شده از زن نه نجس است و نه ناقض طهارت (وضو یا غسل)، هرچند قبل از استبرا باشد، مگر آنکه زن علم اجمالی به بول یا منی بودن آن داشته باشد که به حکم آن اشاره شد.
[۸] العروة الوثقی‏ ج۱، ص۵۱۶.


۱.۸ - مسح سر و پاها در وضو


مسح سر و پاها در وضو باید با رطوبت باقی مانده از آب وضو باشد نه آبی دیگر؛

۱.۸.۱ - اختلاف در مسح پاها


لیکن در اینکه پاها باید با رطوبت باقی مانده کف دست مسح گردد یا مسح با رطوبت سایر اعضا نیز کفایت می‏کند، اختلاف است.

۱.۹ - جریدتین


مستحب است جریدتین که با میت در قبر می‏گذارند، تر و تازه باشد.



احکام مربوط به رطوبت در باب صلات

۲.۱ - نماز مقابل دیوار مرطوب با چاه مستراح


نماز خواندن مقابل دیواری که از چاه مستراح رطوبت گرفته، مکروه است. با پوشاندن دیوار کراهت برطرف می‏شود.



احکام مربوط به رطوبت در باب صوم

۳.۱ - مسواک زدن با مسواک تر


بنابر قول برخی، مسواک زدن با مسواک تر بر روزه دار مکروه است؛ لیکن مشهور قائل به عدم کراهت آن‏اند.



احکام مربوط به رطوبت در باب زکات

۴.۱ - ملاک در رسیدن به حد نصاب زکات


ملاک در رسیدن غلّات (جو، گندم، خرما و کشمش) به حدّ نصاب در زکات، خشک آنها است. بنابراین، چنانچه در زمان تر بودن به حدّ نصاب برسند، لیکن پس از خشک شدن کاهش وزن‏ پیدا کنند، متعلق زکات قرار نمی‏گیرند.
[۱۷] موسوعة الخوئی ج۲۳، ص۳۲۳.




احکام مربوط به رطوبت در باب تجارت

۵.۱ - فروختن خرمای تر در برابر خرمای خشک


فروختن خرمای تر و تازه (رطب) در برابر خرمای خشک، به تساوی، بنابر قول مشهور ربا و حرام است، بلکه بر حرمت ادعای اجماع شده است.

۵.۲ - فروختن هر کالای تر در برابر خشک آن


همچنین بنابر نظر بسیاری از فقها؛ بلکه قول منسوب به مشهور، فروختن هر کالای تر و تازه‏ای در برابر خشک همان جنس به تساوی ربا و حرام می‏باشد؛ زیرا وزن جنس تر پس از خشک شدن کاهش پیدا کرده و کمتر از جنس خشک خواهد شد که نتیجه آن لزوم ربا است.


 
۱. جواهر الکلام ج۶، ص۲۰۲-۲۰۶.    
۲. مستمسک العروة ج۱، ص۴۶۶-۴۶۷.    
۳. التنقیح (الطهارة) ج۱، ص۵۴۶-۵۴۷.    
۴. مستمسک العروة ج۲، ص۸۲-۸۳.    
۵. مستمسک العروة ج۲، ص۱۴۵-۱۴۷.    
۶. العروة الوثقی‏ ج۱، ص۳۲۵-۳۲۶.
۷. جواهر الکلام ج۳، ص۱۲۲-۱۲۶.    
۸. العروة الوثقی‏ ج۱، ص۵۱۶.
۹. مستمسک العروة ج۳، ص۱۲۲-۱۲۳.    
۱۰. جواهر الکلام ج۲، ص۱۸۱.    
۱۱. مستمسک العروة ج۲، ص۳۸۸.    
۱۲. جواهر الکلام ج۴، ص۲۳۴.    
۱۳. جواهر الکلام ج۸، ص۳۹۶.    
۱۴. العروة الوثقی‌ ج۲، ص۴۰۰.    
۱۵. الحدائق الناضرة ج۱۳، ص۱۵۶-۱۵۷.    
۱۶. العروة الوثقی‌ ج۴، ص۶۵.    
۱۷. موسوعة الخوئی ج۲۳، ص۳۲۳.
۱۸. جواهر الکلام ج۲۳، ص۳۶۷-۳۷۰.    




فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت، ج۴، ص۱۱۶-۱۱۸.    




جعبه ابزار