امام معصوم

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



امام به معنی
پیشواپیشْوا، نام بخش و شهر مرکز آن در شهرستان ورامین استان تهران می‌باشد
است که از آن در باب های بسيارى همچون ، ،
زکاتزکات صدقه مقدر به اصل شرع می باشد
،
خمسخُمس در اصطلاح شرع، حقی است که خروج آن از مال، واجب بوده و به دو قمست تقسیم می‌شود که یک قسمت آن سهم امام علیه السلام است و قسمت دیگر آن سهم سادات می‌باشد که به توضیح آن می‌پردازیم
،
انفالاموال اختصاص یافته به رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و امامان علیهم السّلام را اَنفال می‌گویند و از این موضوع هرچند فقها به تفصیل در بخش پایانی کتاب خمس یا در بابی مستقل تحت همین عنوان بحث کرده‏اند، لیکن از آن در بابهای جهاد و احیاء موات نیز سخن گفته‏اند
،
حجحج یکی از فروع دین است
،
جهادجهاد بذل جان و مال در راه خدا در جنگ با دشمن اسلام و مسلمانان است
،
امر به معروفآیین مقدس اسلام در كنار دیگر برنامه‌های فردی واجتماعی خود، از پیروانش می‌خواهد كه نسبت به آن‌چه از دیگران می‌بینند بی‌تفاوت نباشند بلكه آن‌ها را به سوی خوبی‌ها فرا خوانده و از بدی‌ها باز دارند
،
نکاح==معنای نکاح== (مصدر نکح ینکح بر وزن ضرب یضرب می‌باشد لسان العرب، ماده «نکح»
، ا طعمه و اشربه، ،
ارث«إرث» به باقی مانده اموال میت گفته می شود، که در اسلام قانون خاصی برای تقسیم آن در بین ورثهٔ میت بیان شده است
، ،
حدودحدود، از مباحث مهم کیفری در فقه و حقوق به معنای کیفرهایی با میزان مشخص برای جرائمی خاص است
،
قصاص قصاص در لغت، به معنی هر نوع دنباله روی و پی جویی نمودن- کین کشی به مثل کشنده را کشتن- مجازات- عقاب- سزا- جبران- تلافی آمده است
و
دیاتدیات اموال ثابت بر ذمه انسان به سبب جنایت بر انسان آزاد می‌باشد
، از جهات مختلف سخن رفته است.

فهرست مندرجات

۱ - تعریف امام
۲ - مفهوم عام
۳ - مفهوم خاص
۴ - تعداد و اسامی امامان
۵ - جایگاه امام در آئین تشیع
       ۵.۱ - حجیت احکام صادره از امامان علیهم السلام
       ۵.۲ - لزوم اعتقاد به امامت و پیروی از امامان علیهم السلام
       ۵.۳ - وجوب محبت و صلوات
       ۵.۴ - احترام امامان و مشاهد مشرفه
       ۵.۵ - جوازتوسل و تبرک
       ۵.۶ - حرمت غلو نسبت به امامان علیهم السلام
       ۵.۷ - حرمت دشمنی با امامان علیهم السلام
       ۵.۸ - حرمت سب امامان علیهم السلام
       ۵.۹ - حرمت ادعای امامت به غیر حق
       ۵.۱۰ - وجوب تصدیق امامان علیهم السلام
       ۵.۱۱ - وجوب پذیرش ولایت مطلقه امامان علیهم السلام
۶ - شئون امامان علیهم السلام
       ۶.۱ - اقامه نماز جمعه، عیدین و میت
       ۶.۲ - ولایت در زکات
       ۶.۳ - ولایت و مالکیت خمس و انفال
       ۶.۴ - جهاد و شئون مربوط به آن
       ۶.۵ - قضاء و اقامه حدود
       ۶.۶ - اقطاع
       ۶.۷ - ارث
       ۶.۸ - قصاص و دیه
۷ - پانویس
۸ - منبع

تعریف امام



امام جمع آن
ائمهأئمه پیشوایان معصوم -علیهم السلام- شیعیان می باشند
می باشد و در اطلاقات در دو مفهوم
عاملفظ شامل تمام مصادیق مدخول آن را عام می‌گویند
و
خاصلفظ یا حکمِ دارای شمول کمتر در مقایسه با لفظ یا حکم دیگر را خاص می‌گویند
به کار رفته است.

مفهوم عام



امام در مفهوم عام، عبارت است از حاکم و ولی مسلمانان (
ولی فقیهولی فقیه، سرپرستی جامعه در امور دین و دنیا، به دست فقیه دینی در عصر غیبت است
امام جمعهامام جمعه به فرد منصوب شده جهت اقامه نماز جمعه گفته می شود
و
امام جماعتامام جماعت به معنی پیش نمازاست واز آن در باب صلاة، سخن رفته است
.

مفهوم خاص



امام در مفهوم خاص بر و جانشینان آنان
اطلاقصدور کلام از گوینده بدون قید یا شرطی را اطلاق گویند
مى‏شود که از جانب خداوند متعال داراى منصب والاى
امامتامامت رهبری امت اسلامی پس از پیامبر گرامی اسلام (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) ==پنج محوردر بحث امامت== مباحث امامت بر پنج محور کلی استوار است: ۱
و
ولایتسزاوارتر بودن برای سرپرستی مسلمانان را ولایت می گویند که در علم کلام بررسی می‏شود
هستند.
امام به این معنا، داراى ولایت مطلقه در امور و
دنیادنیا: جهان محسوس و مادّی، مقابل آخرت است
و از گناه و مصون از هر گونه لغزش، اشتباه و فراموشى و
حجتبرای حضرت ولی عصر (ارواحناله‌الفدا)، حضرت مهدی (علیه‌السلام ) القابی ذکر شده است که یکی از آن القاب حجت می‌باشد
بر خلق و خلیفه خداوند در
زمینزمین جایی است که همه موجودات زنده روی آن زندگی می کنند
است.
امام به مفهوم نخست یا به صورت اضافه به کار مى‏رود- مانند امام جماعت و امام مسلمانان- و یا با
قرینهقرینه به شیء همراه کلام، و راهنمای مخاطب به مراد جدّی متکلّم اطلاق می‌شود
و چنانچه بدون اضافه و قرینه به کار رود، مراد، معناى خاص آن مى‏باشد که موضوع این مقاله است و از آن به () یا () نیز تعبیر شده است.

تعداد و اسامى امامان



شمار امامان معصوم علیهم السلام در
شریعتشَریعت به معنی آنچه خداوند متعال براى بندگان خود وضع و تشریع کرده است، می باشد
اسلام دوازده نفر است
[۶] تذکرة الفقهاء ج۱، ص۴۵۲.
که عبارتند از
ابو الحسن، ، ابو محمد،
حسن بن علیحسن بن علی مجتبی علیه‌السلام دومین امام شیعیان است
، المجتبى؛ ابو عبد الله، ، ابو محمد، ، زین العابدین ابو جعفر، ، ابو عبد الله، ، الصادق؛ ابو الحسن، ، ابو الحسن، ، الرضا ابو جعفر، ، التقى الجواد ابو الحسن، ، الهادی ابو محمد،
حسن بن علیحسن بن علی مجتبی علیه‌السلام دومین امام شیعیان است
، العسکری و امام مهدی منتظر ، علیهم السلام.

جایگاه امام در آئین تشیع




← حجیت احکام صادره از امامان علیهم السلام


احکام صادر از ائمه علیهم السلام خواه مفاد قول آنان باشد یا مستفاد از
فعلفعل، به دو معنا بکار برده شده، یکی کردار؛ رفتار، و یا کلمه‌ای که بر وقوع عمل در گذشته، حال و یا آینده دلالت دارد، گفته می‌شود
یا
تقریرامضا و تأیید معصوم علیه السّلام نسبت به گفتار یا کرداری را تَقریر گویند و همچنین به تأیید و امضا هم تقریر می‌گویند
ایشان ، به ضرورت مذهب شیعه و اتفاق همه فقها، حجت است.
[۷] جامع احادیث الشیعة ج۱، ص۱۲۶- ۲۱۹.


← لزوم اعتقاد به امامت و پیروى از امامان علیهم السلام


اعتقاد به امامت و ولایت ائمه علیهم السلام و نیز پیروى از ایشان و اطاعت از دستوراتشان بر همه مکلفان واجب است.
از شرایط ،
امام جماعتامام جماعت به معنی پیش نمازاست واز آن در باب صلاة، سخن رفته است
و نیز صحت
عبادتواژه «عبادت» در اصل به نظر بسيارى از واژه شناسان به معنى «خضوع»
و غیر آن، اعتقاد به امامت امامان است .

← وجوب محبت و صلوات


محبتعشق و محبت، گاهی صادق و حقیقی است و گاهی کاذب و بی‏معنا
به أئمه علیهم السلام واجب، و نشانه است. درود فرستادن بر و
آلآل، خانواده، عائله، خاندان، تیره، اهل، عشیره، پیروان، وابستگان به یک معنی هستند
او در
تشهد تشهّد از اجزاء و واجبات نمازکه بعد از دو سجده رکعت دوم و دو سجده رکعت سوم نماز سه رکعتی و دو سجده رکعت چهارم خوانده می شود
نماز،
واجبواجب در اصطلاح فقه اسلامی ، فعلی است که تارک آن در دنیا مستحق ذم و در آخرت مستحق عقاب باشد
است.
[۱۲] مستند العروة (الصلاة) ج۴، ص۲۶۹- ۲۷۵.
از آن‏جا که صلوات بر پیامبر صلى الله علیه و آله ملازم با صلوات بر خاندان آن حضرت است، هر جا که صلوات بر آن حضرت واجب باشد- مانند
خطبهخُطبه به ضم خاء کلام مخصوص است
نماز جمعه- صلوات بر آل او نیز به تبع، واجب خواهد بود و در مواردى که است- مانند هنگام
ذکر‌ذکر، در لغت به معنای یادکردن، گفتن، بیان کردن، یادآوری، به زبان جاری کردن در مقابل صمت و در اصطلاح ياد كردن زبانى و قلبى خداوند است
نام آن حضرت- صلوات بر آل او نیز مستحب مى‏باشد .

← احترام امامان و مشاهد مشرفه


و بسیارى بر عظمت و جلالت اهل بیت علیهم السلام تصریح دارد و فقها بر اساس آن فروعى را در باب‏هاى مختلف ذکر کرده‏اند، از قبیل
۱. حرمت مس اسامى امامان بدون به قول مشهور.
۲. کراهت
استنجاتطهیر بول و غائط در اصطلاح فقه استنجا نامیده می‌شود
به قول مشهور با دستى که در آن انگشترى مزین به نام أئمه باشد؛ در صورتى که نشود و گرنه
حرام==حرام در اصطلاح فقه== حرام در اصطلاح فقه، چیزی است که فعل آن شرعا سبب ذم و نکوهش گردد و یا امری است که فعل آن موجب عقاب شود
است
۳. الحاق مشاهد مشرفه به در حرمت دخول
جنبجَنَب، به فتح جیم و نون در باب زکات و همچنین سبق و رمایه به کار رفته است و دارای سه معنا می‌باشد
و نجس کردن آن‏ها و وجوب فورى ازاله نجاست از آن‏ها و نیز فضیلت نمازگزاردن در آن‏ها، بلکه افضل بودن نماز در آن‏ها از مساجد.
[۱۸] کشف الغطاء ج۳، ص۶۷.
[۱۹] العروة الوثقى ج۱، ص۵۹۶.

۴. کراهت تقدم بر قبور امامان در نماز بنابر قول منسوب به مشهور، بلکه کراهت تساوى با قبر بنابر قول برخى. قول مقابل، حرمت تقدم یا مساوات است.
گرامى داشت یاد و نام امامان آباد کردن مشاهد أئمه با ساختن،
تعمیرتعمیر یعنی اصلاح و مرمت زمین، ساختمان و غیر آن
و تجدید بناى آن‏ها
[۲۵] مصباح الفقیه ج۵، ص۴۲۸.
و ذکر و نشر فضائل ایشان است.
[۲۶] السرائر ج۳، ص۶۲۵.

زیارت قبور امامان و حزن و اندوه و گریستن بر مصائب وارد بر ایشان به ویژه مصائب علیه السلام مستحب است.
آدابآداب به سه معنی است: ۱
ویژه‏اى براى زیارت قبور امامان وارد شده که رعایت آن‏ها براى زائر مستحب است .
فقها در باب حج، بابى با عنوان (باب المزار) براى بیان این موضوع اختصاص داده‏اند.
برخى نیز کتاب مستقلى در این خصوص نوشته‏اند، مانند (کامل الزیارات) نگاشته ابو القاسم، جعفر بن محمد بن قولویه قمی و (المزار) نگاشته ابو عبد الله، معروف به .

← جوازتوسل و تبرک


توسلتوسّل، واسطه قرار دادن امور خیر و افراد صالح مقرب درگاه الاهی برای بر آورده شدن درخواست و اجابت دعاست
به أئمه علیهم السلام به نص آیه شریفه (وَ ابْتَغُوا إِلَیهِ الْوَسِیلَةَ) که به درخواست وسیله براى توجه به سوى خداوند امر شده است، امرى راجح و مطلوب است.
تبرکبرکت جستن از خداوند، پیامبران، امامان و اولیا و آثار آنان را تبرّک می‌گویند که از آن در بابهایی همچون طهارت، زکات، صوم، حج، نکاح، طلاق، ظهار، عتق، اقرار، یمین و نذر به مناسبت سخن رفته است
به ایشان نیز که از مقربان درگاه الهى و از هر نوع پلیدى پاک هستند، امرى محبوب و پسندیده است.
در فقه به مواردى از تبرک اشاره شده است؛ از جمله
۱. ا ستحباب تبرک جستن به مشاهد مشرفه امامان.
۲. استحباب
تبرکبرکت جستن از خداوند، پیامبران، امامان و اولیا و آثار آنان را تبرّک می‌گویند که از آن در بابهایی همچون طهارت، زکات، صوم، حج، نکاح، طلاق، ظهار، عتق، اقرار، یمین و نذر به مناسبت سخن رفته است
جستن به نام‏هاى امامان با نوشتن آن‏ها بر
کفن« كَفْنْ » در لغت به معناي نشاندن و مستور كردن چيزي است و در اصطلاح فقهاء به شيوه و ترتيب خاصي كه میت مسلمان را مي‌پوشانند، گفته مي‌شود
و
جریدتینبه دو شاخه بزرگ بدون برگ که در کفن میت گذاشته مي شود جَريدَتَين گفته مي شود و از آن در باب طهارت سخن گفته‌اند
(‏۱۹)
و نامگذاری فرزندان به نام آنان.
۳. استحباب نقل جنازه به مشاهد مشرفه به جهت تبرک.
۴. استحباب تبرک جستن به
تربتبه خاک قبرتربت می گویند
امام حسین علیه السلام

← حرمت غلو نسبت به امامان علیهم السلام


ادعاى الوهیت و خدایى أئمه علیهم السلام و یا اعتقاد به استقلال یا شراکت آنان با خداوند در آفریدن و روزى دادن، حرام، بلکه موجب کفر است

← حرمت دشمنى با امامان علیهم السلام


دشمنى و کینه نسبت به أئمه علیهم السلام که از آن به (نصب) تعبیر شده است، حرام، بلکه موجب
کفر«كفر» به معناى «پوشاندن و پنهان كردن چيزى » مى باشد
و فرد ناصبی است
[۳۵] مفتاح الکرامة ج۱، ص۱۴۴.


← حرمت سب امامان علیهم السلام


دشنامبه سب، ناسزا و فحش دشنام گفته می‌شود و از احکام دشنام در بابهاى طهارت، تجارت و حدود سخن گفته‏اند
دادن به امامان علیهم السلام،
حرام==حرام در اصطلاح فقه== حرام در اصطلاح فقه، چیزی است که فعل آن شرعا سبب ذم و نکوهش گردد و یا امری است که فعل آن موجب عقاب شود
و کشتن دشنام دهنده در صورت
امکانامکان ، در یکی از کاربردهایش از مواد ثلاث، قسیم وجوب و امتناع ذاتی و به معنای سلب ضرورت وجود و عدم از ماهیت من حیث هی می‌باشد
، واجب است، لیکن در این که نفس ناسزاگویى هر چند منشأ آن نصب نباشد، موجب
ارتدادکافر شدن پس از مسلمانی را ارتداد گویند
و مى‏شود یا در صورتى که نشأت گرفته از دشمنى باشد، اختلاف است
[۴۰] کشف الغطاء ج۲، ص۳۵۵.


← حرمت ادعاى امامت به غیر حق


از آن‏جا که منصب امامت همچون
نبوتاصل نَبُوّت، یعنی باور به اینکه خدا برای رساندن سخن خود به انسان، پیامبرانی را از میان خود آنان برگزیده‌است
، منصبى الهى است و زمام آن به دست خداوند است، برخى فقیهان، الحاق مدعى امامت را به مدعى نبوت در وجوب کشتن وى، بى‏وجه ندانسته‏اند.
[۴۴] مهذب الاحکام ج۲۸، ص۳۴.


← وجوب تصدیق امامان علیهم السلام


پذیرش سخن امامان علیهم السلام در آنچه
خبرخبر به دو معنای مقابل انشاء و حدیث آمده است
مى‏دهند، بدون
بینهبیّنه به معانی: ۱
واجب است و دادن آنان نیست.
به قول مشهور میان قدما، دروغ بستن بر أئمه موجب
بطلانبطلان(فساد) مقابل صحّت است
روزه مى‏شود؛ هر چند مشهور متأخران، آن را نپذیرفته‏اند.

← وجوب پذیرش ولایت مطلقه امامان علیهم السلام


أئمه علیهم السلام همانند پیامبر صلى الله علیه و آله داراى ولایت مطلقه‏اند و به استناد (النبِی أَوْلى‏ بِالْمُؤْمِنِینَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ) از هر کسى نسبت به تصرفات مربوط به وى سزاوارترند.

شئون امامان علیهم السلام



بخشى از مسئولیت‏ها و احکام به عنوان امامان علیهم السلام مطرح شده که به طور اجمال براى فقهاى واجد شرایط در زمان غیبت نیز ثابت است ،این شئون عبارتند از

← اقامه نماز جمعه، عیدین و میت


وجوب عینى نماز جمعه و نماز عید فطر و به
حضورحضور مقابل غیبت است
امام علیه السلام است.
امام در صورت‏ حضور بر سر
جنازهجنازه دارای دو معنا می باشد که لغویان به آن پرداخته اند
، در
اقامهاِقامه کلماتی ویژه است که از آن در باب صلات سخن رفته است
نماز بر میت از همه اولى است.

← ولایت در زکات


در زمان
حکومتحکومت چهار معنی دارد: ۱
امام علیه السلام پخش
زکاتزکات صدقه مقدر به اصل شرع می باشد
میان مستحقان توسط مالک بدون
اذناذن، رخصت در تصرف از سوی مالک يا شخص به منزله مالک را گویند
امام بنا بر قول تعدادى از فقها جایز نیست.
اگر امام زکات مال کسى را بخواهد، پرداخت آن واجب است.
بر امام واجب است هر سال افرادى را براى گرفتن و گرد آوردن زکات به اطراف بلاد اسلامى گسیل کند؛ البته در صورتى که تحصیل زکات متوقف بر آن باشد.
براى این افراد نیز، پخش زکات بین مستحقین بدون
اذناذن، رخصت در تصرف از سوی مالک يا شخص به منزله مالک را گویند
امام جایز نیست.

← ولایت و مالکیت خمس و انفال


به قول مشهور، خمس به شش سهم تقسیم مى‏شود. سه سهم آن بعد از پیامبر صلى الله علیه و آله از آن امام علیه السلام است که از آن به سهم امام تعبیر مى‏شود و تصرف در آن بدون اذن امام جایز نیست. در زمان حضور امام، پرداخت تمامى خمس به وى واجب است، لیکن در زمان غیبت، در چگونگى آن اختلافاتى وجود دارد
انفالاموال اختصاص یافته به رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و امامان علیهم السّلام را اَنفال می‌گویند و از این موضوع هرچند فقها به تفصیل در بخش پایانی کتاب خمس یا در بابی مستقل تحت همین عنوان بحث کرده‏اند، لیکن از آن در بابهای جهاد و احیاء موات نیز سخن گفته‏اند
، ملک رسول خدا صلى الله علیه و آله و پس از ایشان،
ملکملک، به فتح میم و لام به معنای فرشته می‌باشد
امام علیه السلام است که هرگونه
مصلحتمصلحت در لغت به معنای صلاح، خیر و صواب است
دانست در آن تصرف مى‏کند و تصرف دیگران در آن بدون اذن امام نیست

← جهاد و شئون مربوط به آن


مشروعیت جهاد ابتدایی و نیز
وجوبوجوب یکی از احکام خمسه تکلیفی می‌باشد
آن، مشروط به وجود امام یا کسى است که امام او را براى
جهادجهاد بذل جان و مال در راه خدا در جنگ با دشمن اسلام و مسلمانان است
گمارده است .
جهاد با باغیان در صورت فراخوانى امام، واجب است.
در صورتى که جهاد به اذن امام باشد، خمس غنایم ى که به دست مجاهدان اسلام مى‏افتد باید پرداخت شود و چنانچه بدون اذن باشد، همه آن‏ها جزء
انفالاموال اختصاص یافته به رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و امامان علیهم السّلام را اَنفال می‌گویند و از این موضوع هرچند فقها به تفصیل در بخش پایانی کتاب خمس یا در بابی مستقل تحت همین عنوان بحث کرده‏اند، لیکن از آن در بابهای جهاد و احیاء موات نیز سخن گفته‏اند
به شمار مى‏رود و ملک امام است
امام یا نایب ایشان مى‏تواند به عموم یا برخى از آنان بر حسب مصلحت یا عدم مفسده،
امانامان (ذِمام) به قرارداد ویژه میان مسلمان و کافر حربی گفته می شود
دهد. قرارداد
ذمهذمّه از ماده «ذَمَمَ» به معنی عهد، کفالت، امان، حرمت، حق و ضمان می‏باشد
و صلح‏ توسط امام یا نایب او بسته مى‏شود.

← قضاء و اقامه حدود


قضاوت«قضاوت» که عبارت از داوری کردن برای رفع نزاع و کشمکش در میان مردم است، یکی از منصب‏های بزرگی است که از جانب خداوند متعال برای پیغمبر صلی الله علیه و آله و امامان معصوم علیهم السلام و از جانب آنان برای فقیه جامع‌الشرایط تعیین شده است
، مستلزم
تصرفبه هر کار ارادی در یک مال که داراى اثر شرعی است تصرف در آن مال گفته میشود
در
جانجان به معنای نَفْس (روح) هر موجود جاندار می باشد و از آن در بابهایى نظیر حج، جهاد، اطعمه و اشربه، حدود و قصاص سخن گفته‌اند
،
مالمال همان سرمایه و ثروت انسان است که در آموزه‌های دینی از احکام ویژه‌ای برخوردار است
و
آبرویآبرو بر حیثیّتی از انسان اطلاق می‏شود که مورد ستایش یا سرزنش واقع می‏گردد، خواه در خود او باشد یا در خانواده و کسانی که به گونه‏ای با او پیوند دارند
افراد است، از این جهت، نوعى
ولایتسزاوارتر بودن برای سرپرستی مسلمانان را ولایت می گویند که در علم کلام بررسی می‏شود
به شمار مى‏رود. این ولایت براى پیامبر صلى الله علیه و آله و امام علیه السلام ثابت است و تصدى منصب
قضاوت«قضاوت» که عبارت از داوری کردن برای رفع نزاع و کشمکش در میان مردم است، یکی از منصب‏های بزرگی است که از جانب خداوند متعال برای پیغمبر صلی الله علیه و آله و امامان معصوم علیهم السلام و از جانب آنان برای فقیه جامع‌الشرایط تعیین شده است
براى دیگران جز با نصب
خاصلفظ یا حکمِ دارای شمول کمتر در مقایسه با لفظ یا حکم دیگر را خاص می‌گویند
یا
عاملفظ شامل تمام مصادیق مدخول آن را عام می‌گویند
یا
اذناذن، رخصت در تصرف از سوی مالک يا شخص به منزله مالک را گویند
از سوى ایشان نیست.
اقامه حدودجاری کردن حدود الـهی بر مجرم را اقامه حدود می‌گویند و از آن در باب حدود بحث شده و احکام آن افزون بر این باب، در باب جهاد نیز آمده است
تنها در صلاحیت امام یا منصوب از جانب امام است
تعزیردر اسلام به‏ منظور جلوگیری از جرایمی غیر از زنا و لواحق آن، سرقت، شرابخواری و
نیز از شئون امام و نایب او مى‏باشد، بلکه به قول مشهور،
امر به معروفآیین مقدس اسلام در كنار دیگر برنامه‌های فردی واجتماعی خود، از پیروانش می‌خواهد كه نسبت به آن‌چه از دیگران می‌بینند بی‌تفاوت نباشند بلكه آن‌ها را به سوی خوبی‌ها فرا خوانده و از بدی‌ها باز دارند
و نهی از منکر در صورتى که متوقف بر وارد کردن
جراحتزخمهای ایجاد شده در بدن بوسیله آلات جرح و مانند آن را جراحت می گویند که عمده احکام جراحتها در باب قصاص و دیات مطرح شده، لیکن در بابهاى طهارت، جهاد و شهادت نیز از آن سخن رفته است
یا کشتن مرتکب منکر باشد، مشروط به
اذناذن، رخصت در تصرف از سوی مالک يا شخص به منزله مالک را گویند
امام است.
امام مى‏تواند در مواردى مجرمى را
عفوعفو یکی از خصائص ارزشمند اخلاقی است
کند مانند موارد
تعزیردر اسلام به‏ منظور جلوگیری از جرایمی غیر از زنا و لواحق آن، سرقت، شرابخواری و
و نیز موارد ثبوت حدى که از است و به
اقراراعتراف به حقّی ثابت بر ضرر خود یا نفی حقّی برای خود از ذمّه دیگری را اقرار می‌گویند
ثابت شده است، نه به عنوان
بینهبیّنه به معانی: ۱
.

← اقطاع


از دیگر شئون امام جواز
اقطاعواگذاری زمین یا منافع حاصل از آن یا محل کسب برای زمانی محدود یا نامحدود به کسی از سوی حاکم را اِقطاع می‌گویند و از این عنوان در باب احیاء موات بحث شده است
(واگذاری زمین یا منافع حاصل از آن) به هر نحوى که صلاح بداند، مى‏باشد.

← ارث


اگر کسى بمیرد و و
ارثی«إرث» به باقی مانده اموال میت گفته می شود، که در اسلام قانون خاصی برای تقسیم آن در بین ورثهٔ میت بیان شده است
نداشته باشد، اموال او از آن امام خواهد بود؛ زیرا امام وارث بى‏وارثان است

← قصاص و دیه


کسى که کشته شود و ولی دم نداشته باشد، امام ولى دم او و اختیار
قصاص قصاص در لغت، به معنی هر نوع دنباله روی و پی جویی نمودن- کین کشی به مثل کشنده را کشتن- مجازات- عقاب- سزا- جبران- تلافی آمده است
قاتل یا گرفتن
دیهدیه دارای دو معنی لغوی_ به معنای راندن و رد کردن _و اصطلاحی_ به معنای مالی که در صورت وقوع جنایت باید ادا شود_ است و از آن در معنی اصطلاحی به خون بها و دیه مقدَّر نیز تعبیر می شود
از وى، به دست او است.

پانویس


 
۱. ص/سوره۳۸،آیه۲۶.    
۲. انبیاء/سوره۲۱،آیه۷۳.    
۳. النهایة (شیخ طوسی)، ص۴۰.    
۴. النهایة (شیخ طوسی)، ص۱۰۳.    
۵. المقنعة، ص۳۲.    
۶. تذکرة الفقهاء ج۱، ص۴۵۲.
۷. جامع احادیث الشیعة ج۱، ص۱۲۶- ۲۱۹.
۸. الهدایة ص۲۵- ۴۰.    
۹. المقنعة ص۳۲.    
۱۰. مجمع الفائدة ج۷، ص۵۲۷.    
۱۱. جواهر الکلام ج۱۰، ص۲۵۳- ۲۵۷.    
۱۲. مستند العروة (الصلاة) ج۴، ص۲۶۹- ۲۷۵.
۱۳. مستمسک العروة ج۳، ص۴۵.    
۱۴. کتاب الطهارة (شیخ انصاری) ج۲، ص۵۸۵.    
۱۵. الحدائق الناضرة ج۲، ص۸۲.    
۱۶. جواهر الکلام ج۳، ص۵۲.    
۱۷. جواهر الکلام ج۶، ص۹۸.    
۱۸. کشف الغطاء ج۳، ص۶۷.
۱۹. العروة الوثقى ج۱، ص۵۹۶.
۲۰. حبل المتین، ص۱۵۸ - ۱۵۹.    
۲۱. الحدائق الناضرة ج۷، ص۲۱۹- ۲۲۴.    
۲۲. مستمسک العروة ج۵، ص۴۶۲- ۴۶۷.    
۲۳. جواهر الکلام ج۴، ص۳۴۱.    
۲۴. الدروس ج۱، ص۱۱۶.    
۲۵. مصباح الفقیه ج۵، ص۴۲۸.
۲۶. السرائر ج۳، ص۶۲۵.
۲۷. وسائل الشیعة ج۱۴، ص۴۵۶.    
۲۸. وسائل الشیعة ج۱۴، ص۵۰۰.    
۲۹. وسائل الشیعة ج۱۴، ص۵۲۷.    
۳۰. مائده/سوره۵،آیه۳۵.    
۳۱. کشف اللثام ج۷، ص۵۲۷.    
۳۲. جواهر الکلام ج۴، ص۳۴۳.    
۳۳. وسائل الشیعة ج۱۴، ص۵۱۰.    
۳۴. جواهر الکلام ج۶، ص۵۰.    
۳۵. مفتاح الکرامة ج۱، ص۱۴۴.
۳۶. مسالک الافهام ج۳، ص۷۵.    
۳۷. مسالک الافهام ج۳، ص۹۴.    
۳۸. مسالک الافهام ج۱۴، ص۴۵۲.    
۳۹. مبانی تکملة المنهاج ج۱، ص۲۶۴.    
۴۰. کشف الغطاء ج۲، ص۳۵۵.
۴۱. جواهر الکلام ج۶، ص۵۵- ۵۶.    
۴۲. التنقیح (الطهارة) ج۲، ص۸۷.    
۴۳. جواهر الکلام ج۴۱، ص۴۴۲.    
۴۴. مهذب الاحکام ج۲۸، ص۳۴.
۴۵. الدروس ج۲، ص۹۰.    
۴۶. الحدائق الناضرة ج۱۳، ص۱۴۱.    
۴۷. جواهر الکلام ج۱۶، ص۲۲۳- ۲۲۵.    
۴۸. مستند الشیعة ج۱۰، ص۲۵۱- ۲۵۴.    
۴۹. احزاب/سوره۳۳،آیه۶.    
۵۰. جواهر الکلام ج۱۱، ص۱۵۱.    
۵۱. جواهر الکلام ج۱۱، ص۳۳۳.    
۵۲. جواهر الکلام ج۱۱، ص۳۴۷.    
۵۳. مراسم العلویة، ص۷۷.    
۵۴. کشف اللثام ج۴، ص۲۰۱.    
۵۵. جواهر الکلام ج۱۲، ص۲۱.    
۵۶. جواهر الکلام ج۱۵، ص۴۱۶- ۴۲۰.    
۵۷. جواهر الکلام ج۱۵، ص۴۲۱.    
۵۸. جواهر الکلام ج۱۵، ص۳۳۸.    
۵۹. جواهر الکلام ج۱۵، ص۴۲۴.    
۶۰. جواهر الکلام ج۱۶، ص۱۰۹.    
۶۱. جواهر الکلام ج۱۶، ص۱۳۴.    
۶۲. جواهر الکلام ج۱۶، ص۱۳۴.    
۶۳. جواهر الکلام ج۲۱، ص۱۱.    
۶۴. شرائع الاسلام ج۱، ص۲۵۷.    
۶۵. جواهر الکلام ج۱۶، ص۵.    
۶۶. جواهر الکلام ج۱۶، ص۱۲۶.    
۶۷. جواهر الکلام ج۲۱، ص۹۷.    
۶۸. جواهر الکلام ج۴۰، ص۲۳.    
۶۹. جواهر الکلام ج۲۱، ص۳۸۶.    
۷۰. جواهر الکلام ج۲۱، ص۳۸۳- ۳۸۵.    
۷۱. جواهر الکلام ج۴۱، ص۲۹۳- ۲۹۵.    
۷۲. جواهر الکلام ج۳۸، ص۱۰۱- ۱۰۳.    
۷۳. جواهر الکلام ج۳۸، ص۱۱۱.    
۷۴. جواهر الکلام ج۳۹، ص۲۶۰.    
۷۵. فقه الصادق ج۲۶، ص۳۴۷.    


منبع



فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت، ج۱، ص۸۳.    


رده‌های این صفحه : امامان معصوم




جعبه ابزار